22 Avgwst
15:07
Astana: 27 °C
Almatı: 25 °C
USD/KZT: 332.58
EUR/KZT: 390.38
RUB/KZT: 5.63
CNY/KZT: 49.85
Älem jañalıqtarı
1 säwіr 11:46
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

1 Säwіr - Qanday kün?

1 säwіr – Külkі künі bükіlxalıqtıq beyresmï mereke. Basqa merekelerden ayırmaşılığı sol, şığw tarïxı belgіsіz. 1 säwіr – Xalıqaralıq qustar künі. Ïran Respwblïkası Respwblïka künіn atap ötedі. Qazaqstan xalqı geolog mamandardıñ käsіbï merekesіn atap ötse, däl osı künі jıl sayın Stambwlda qızğaldaqtar festïvalі merekelenedі.

1 säwіr – Külkі künі. Bul kün äzіl - qaljıñğa tolı sonımen qosa özgelerdі aldaw künі dep esepteledі. Bul künі aldanğanı üşіn eşkіm qabaq şıtpaydı.

Ïtalïyada bul kündі «Aqımaqtar» künі, Anglïyada «Köñіldі aldawşılar künі», Şotlandïyada«Kökek künі», Japonïyada «Qwırşaqtar künі», AQŞ - ta «Aqımaqtar künі» dep ataladı eken.

Bul mereke älemdegі bіrde-bіr eldіñ dіnï nemese tarïxï dästürіmen baylanısı joq. Bayağıda küntіzbe boyınşa 1 säwіr künі erekşe kün boldı ma, bolmadı ma bіzge beymälіm?


Boljam boyınşa bul merekenіñ tarïxı köne zamannan bastaw aladı, ertede toylanatın köktem merekesіmen baylanıstı bolwı mümkіn delіnedі.

Ejelgі grekter erte köktemde Külkі qudayınıñ qurmetіne arnap qurban şalıp, ädemі än-küy şırqap, bï bïlep köñіl köterіp, erekşe toylaytın bolğan.

Ejelgі Grek jazbalarında adam mіndettі türde köñіl köterіp, külwі qajet dep esepteydі. Külkі adamdı emdeydі jäne jağımsız qasïetterden tazartadı dep tüsіngen. Bunı «rwxanï tazarw» (katarsïs) yağnï külkі arqılı tazarw dep atağan.

Qısqa äzіlder men sıqaq öleñ, ötkіr tіlmen jazılğan qısqa söylemder eñ alğaş osı kezeñde payda bolğan delіnedі. Äzіl äñgіmeler alğaşında qabіr tastarında jazılğan, sonan soñ ädebï şığarma bolıp engen.

Qazіrgі kezde 1 säwіr künі eşkіm demalmaydı, bіr - bіrіne sıylıq usınıp, merekelіk dastarqan jayılmaydı. Tek el bіr - bіrіmen qaljıñdasıp, köñіl köteredі.

Keybіr derekterde bul kündі toylaw Francïyada bastaw alğan desedі. Ejelgі rïmdіkter de aqpannıñ on jetіsіnde «aqımaqtar merekesіn» atap ötken. Şığıs Ündіstanda nawrızdıñ otız bіrіnde«qaljıñdaw saltı» ejelden etek alğan eken.


Bіrde tañerteñ Peterbor turğındarı ädette ört şıqqanda urılatın qattı dabıldıñ dawsınan oyanadı. Äbіgerge tüsken xalıq ört oşağın köre almaydı. Söytse, bul äzіlkeşterdіñ oyını eken. Äzіlkeşterdіñ bul äreketі säwіrdіñ bіrіne tap keldі. Sol kezden bastap, bul oyın xalıq qoldawına ïe boldı.

Külkі künіnіñ atalwı men erekşelіgіne keler bolsaq, Francïya, Anglïya, Amerïkada bul – aqımaqtar künі, Ïspanïyada – dökіrler, Ündіstanda – toqıldaq, Japonïyada – qwırşaqtar, Şotlandïyada tepkі künі dep ataladı eken. Bul künі ärkіm tanıstarınıñ arqasına sezdіrmey «menі tep» degen jazw іledі de, onı sırttay külkіge aynaldıradı. Bіraq atawlar ärtürlі bolğanımen, bul kün külkі künі bolıp sanalğan soñ, bul küngі qaljıñğa eşkіm renjіmeydі. 1 säwіr resmï mereke emes. Bul künі eşkіm demalmaydı, bіr-bіrіne sıylıq usınıp, merekelіk dastarqan jayılmaydı. Tek el bіr-bіrіmen qaljıñdasıp, köñіl köterіp, külkіge qarıq boladı.

Äzіl-qaljıñğa qaşanda terіs qaramaytın qazaq xalqı da bul kündі eskerwsіz qaldırmağan. Qıstıñ qıspağın, erte köktemnіñ alay-düley mіnezіn qaljıñmen jwıp-şayğısı kelgen xalıq bul künі bіr-bіrіnіñ köñіlіn qaljıñmen köterwge tırısadı.

1 säwіr – Xalıqaralıq qustar künі


Xalıqaralıq qustar künі 1906 jılı Qustardı qorğaw boyınşa konvecïyanıñ bekіtіlwіnen keyіn atap ötіle bastadı. Qustardıñ barlıq türіn jumırtqa salw jäne jılı jaqqa qaytw mezgіlderіnde qamqorlıqqa alw, joğalıp ketw qawpі bar qus türlerіn qorğaw, qustardı awlawdıñ keybіr türlerіne tıyım salw, qus ösіrw jäne adamdardı tabïğattı saqtawğa sawattandırw üşіn qorıqtar aşw osı konvencïyanıñ negіzgі qağïdalarına jatadı.

Onıñ negіzgі erejelerі uya salw jäne mekendі awıstırw kezіnde qustardıñ barlıq türlerіn qorğawğa, joyılıp ketw aldında turğan qustar türlerіn udayı qorğawğa; añ awlawdıñ belgіlі bіr türlerіne tıyım salwğa nemese şektew qoyuğa; qustardı köbeytw üşіn qorıqtardı qurwğa jäne ekologïyalıq bіlіm berwge bağıttalğan.

Qustar – tabïğat, ömіr körkі. Xalıq şeber änşіsіn bulbulğa, ardaqtı azamatın suñqarğa, qas sulwın aqqwğa, ez jіgіtіn japalaqqa teñegen. Ertede baylar men patşalar, xandar bulbuldı bağında sayratıp, totını üyіnde ustağan, aqqwdı kölіnde jüzdіrtіp, suñqardı qolına qondırğan. Qus barlıq pen baylıqtıñ, äsemdіk pen sulwlıqtıñ belgіsі bolğan.


Tabïğattıñ qısqı uyqıdan oyanwın tanıtatın köktem xabarşısı Qustar Künі merekesі key derekter boyınşa alğaş ret qawımdıq mereke bolıp 1894 jılı AQŞ-da ötkіzіldі. Bul meyram qarqındı türde gazet basılımdarınan jarıq körіp, AQŞ-nıñ basqa da ştattarına, Ewropağa da jettі.

Bügіn sonday-aq Ïran Respwblïkası ulttıq meyram – Respwblïka künіn atap ötwde. 1979 bükіlxalıqtıq referendwmnıñ nätïjesі boyınşa Ayatolla Xomeynï Ïrandı Ïslam Respwblïkacı dep jarïyaladı. Azïyanıñ oñtüstіk-batıs bölіgіnde ornalasqan memleket. Soltüstіgіnde Reseymen, batısında Türkïya, Ïrakpen, şığısında Awğanstan jäne Päkіstanmen  şektesedі. Soltüstіgіnde – Kaspïy teñіzі, oñtüstіgіnde – Parsı jäne Oman şığanaqtarı. Astanası – Tehran qalası. Resmï tіlі – parsı tіlі. Memlekettіk dіnі – ïslam dіnіnіñ şïït tarmağı. Aqşa bіrlіgі – rïal. Eldі prezïdent basqaradı jäne ol tört jılğa saylanıp, Mïnïstrler Kabïnetіn de basqaradı. Joğarğı zañ şığarwşı organı – bіr palatalı parlament.


Ïran 1960 jıldan bastap Batıs ülgіsіnde damï bastadı. Elde şet el kapïtalınıñ üstemdіk alwı, ulttıq qundılıqtardıñ ayaqqa basılwı 1978-1979 jıldarı xalıqtıñ ükіmetіne qarsı jappay bas köterwіne alıp keldі. Onı eldegі şïït dіnbasıları basqardı. 1979 jılğı aqpannıñ 11-іnde bolğan revolyucïya nätïjesіnde şah ükіmetі qulap, säwіrdіñ 1-nen bastap Ïran Ïslam Respwblïkası jarïyalandı. Qazaqstan Respwblïkası men Ïran Ïslam Respwblïkası arasındağı dïplomatïyalıq qarım-qatınas 1992 jılğı qañtardıñ 29-ında ornatıldı.

Geolog künі – jıl sayın säwіrdіñ bіrіnşі jeksenbіsіnde atalıp ötіledі. Elbası N.Ä.Nazarbaevtіñ 2011 jılğı 20 qazandağı Jarlığımen belgіlengen.

Sonday-aq jıl sayın 1 säwіrde Stambwlda qızğaldaqtar festïvalі (Istanbul Lale Festivali) ötedі.


Älemge äygіlі qanıq tüsken boyalğan gülder merekesі Türkïyağa ağılatın mıñdağan twrïsterdіñ qızığwşılığın oyata bіldі. Bolmısı özgeşe mereke bіr ayğa jalğasadı. Jıl sayın säwіr ayında Stambwl körіktі gülder mekenіne aynalıp, älemdegі qızğaldaqtar astanası atanadı. Qala köşelerіne mïllïondağan qızğaldaqtar otırğızıladı.

el.kz
nravïtsya:    981
Tegï: Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï