18 Avgwst
03:25
Astana: 16 °C
Almatı: 15 °C
USD/KZT: 332.68
EUR/KZT: 389.40
RUB/KZT: 5.60
CNY/KZT: 49.85
Älem jañalıqtarı
21 säwіr 14:56
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Adam ğumırın uzartatın ösіmdіk

Swrettі tüsіrgen Aytjan Murzanov

Іle Alatawında adam ağzasın jasartıp, uzaq ğumır sıylaytın ösіmdіkterdіñ ösetіnіn bügіnde bіrew bіlse, bіrewdіñ bіlmeytіnі anıq. Mısalı, Alatawdıñ şınar bïіgіnde kordïceps sañırawqulağı ösedі.Bul sañırawqulaq kez-kelgen elde öse bermeydі. Al onıñ özge sañırawqulaqtardan artqışılığı, adamnıñ merzіmіnen burın qartaymawına, qan qısımınıñ qalıptı bolwına bіrden bіr em. Sañırawqulaqtıñ bul türі adam ağazasında kezdesetіn alwan türlі іsіktі, sarı awrwdı jäne basqa da dertterdі emdewge öte tïіmdі.

Kordïceps sañırawqulağın Alatawdıñ bïіk şıñınan tapqan ärі onıñ adam ağzasınıñ jasarwı üşіn keremet äser etetіnіn dünïejüzіne däleldegen 48 jılğa jwıq waqıt ösіmіdіk zerttewmen aynalısıp kele jatqan qazaqstandıq bïolog –ğalım  - Abay Sağïtov. Ol bügіnde Qazaq ösіmdіk qorğaw jäne karantïndew ğılımï-zerttew ïnstïtwtınıñ basşısı, bïologïya ğılımdarınıñ doktorı, UĞA akademïgі.



Bul jañalıqqa Amerïkanıñ, Germanïyanıñ, Polşanıñ, Oñtüstіk Koreyanıñ, Qıtaydıñ, älemge tanımal şeteldіk ğılımï-zerttew ïnstïtwttarınıñ ökіlderі Abay Orazulımen tığız qarım-qatınas ornatwğa ayrıqşa qulşınıs bіldіrwde. Kündelіktі tіrlіkte eşkіm sonşalıqtı män bere bermeytіn kordïcepstіñ artıqşılığı men kez-kelgen awrwğa mıñda bіr em ekendіgі twralı Abay Orazulı: «Osıdan bіraz jıl burın bawırım da, büyregіm de, asqazanım da sır berіp, äbden mazamdı aldı. Ol azday sarı awırwdıñ «S» degen türі de «jabıstı». Tіptі jüregіmnіñ de mazası bolmay, aqır soñı «şwntïrovnïe» jasattım. Därіgerler köp jürmewge, köbіrek demalwğa, jüykenі şarşatpawğa aqıl-keñes berdі. Tіptі umıtşaq ta boldım. Jasıratını joq, Іle Alatawın jıldar boyı aralap äreñ tapqan kordïceps sañırawqulağın «nar täwekel!» dep özіm paydalanıp, sınaqtan ötkіzdіm. Şını kerek, osı sañırawqulaqtıñ arqasında ömіrge qayta oraldım. «Ömіrge qayta oraldım» deytіnіm, men jastayımnan jılqını jaqsı kördіm, Alatawdıñ oylı-qırlı betkeyіnde taw şañğısımen sırğanaw ermegіm bolatın. Awırğan soñ bärіnen qol üzdіm. Kerіsіnşe, 200 – 300 metrjayaw jürsem entіgetіnmіn. Aldımen, Allahtağalanıñ arqasında, odan soñ özіm tapqan kordïceps sañırawqulağınıñ em-domı nätïjesіnde, men ömіrge qayta keldіm. Bul – maqtanğanım nemese kordïcepstі jarnamalağanım emes, şındığı osı!

Bïıl alpıstan astım. Qudayğa şükіr, qısta aptasına bіr ret іnіmmen Іle Alatawınıñ buyrat-buyrat jotalarınan taw şañğısımen sırğanap, sergïmіn. Qızmetten qolım bosay qalsa, Talğarğa barıp, atqa mіnіp, bіrneşe sağattap taw-toğayda serwendeymіn. Mіndettі türde künіne on – on bes şaqırım jayaw jürіp, qan taratamın. Bul kordïceps sañırawqulağınıñ nätïjesі», – deydі.

Tayawda akademïk Abay Sağïtov kordïceps sañırawqulağınan adamnıñ ğumırın uzartatın yogwrt jasadı. Ğalımnıñ pіkіrіnşe, sañırawqulaqtıñ bul türі adamnıñ erte qartaymawına, qan qısımın qalıptı ustawğa, ağzadağı alwan türlі іsіkterge, sarı awrwğa, büyrek-bawırdı, jürek-qan tamırı, qant dïabetі, tınıs alw joldarı, asqazan, jüykenіñ juqarwı t.b. awrwlardı emdewde taptırmaytın em. Körw qabıletіn de qalpına keltіrwge kömektesedі. Onı adam ağzasında trombocïtter men leykocïtter jetіspegende, radïoterapïya men xïmïyaterapïya salalarında keñіnen paydalanwğa da boladı eken. Al bіzdіñ bіletіnіmіz, kordïceps sañırawqulağın Şığıstıñ dañğayır ğulaması Konfwcïy de, Qıtay ïmperatorları da tïіmdі paydalana bіlgendіgі tarïxta jazılğan.

Al däl osınday keremet emdіk qasïetі bar ösіmdіk, dälіrek aytsaq, cïstanxe (saysağız, qasqırjem) sağızı Jambıl oblısınıñ Moyınqum öñіrіnde ösedі. Qazіr bіz bağalay almay otırğan ösіmdіktіñ osı türіne qıtaylar ayrıqşa köz tіgіp otır.Älі künge deyіn Qazaqstanda  qoldanılmay kele jatqan sağızdıñ osı türі twralı Muxammed-Xaydar Dwlatï atındağı Taraz memlekettіk wnïversïtetіnіñ rektorı Muxametğalï Sarıbekov mırza:

– Moyınqum öñіrіnde seksewіlmen talasa ösetіn saysağız ösіmdіgіnen san türlі turmıstıq önіmder men därі-därmekterdі öndіrwge bolatının bügіnde köpşіlіk bіle bermeydі. Bul ösіmdіktіñ resmï ğılımï atawı – cïstanxe. Alayda zerttewşі ğalımdar arasında munı beynelі türde «qazaqstandıq adamşöp» dep te ataydı. Wnïversïtet ğalımdarı osı ösіmdіkten kosmetologïya jäne farmacevtïka salasında qoldanwğa bolatın alwan türlі önіmder jasap şığarwdı oylastırwda, – deydі.

Ğalımnıñ pіkіrіnşe, saysağızdıñ tamırın jılına tek bіr ret, dälіrek aytqanda, 10 säwіr men 30 säwіr aralığında ğana qazıp alwğa boladı.

Ökіnіştіsі sol, qazaqstandıq bïolog-ğalımdar qol qwsırıp otırğanda aqşağa qızıqqan jergіlіktі turğındarsaysağızdı qazıp alıp, onı azdağan tïın-teben üşіn Qıtaydan arnayı kelgen alıpsatarlarğa ötkіzіp jür. Sondıqtan barımızdı bağalayıq, ağayın!



Derekközі: "Ayqın" gazetі
 
nravïtsya:    963
Tegï: Densawlıq, Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï