17 Avgwst
15:49
Astana: 23 °C
Almatı: 22 °C
USD/KZT: 332.70
EUR/KZT: 389.99
RUB/KZT: 5.59
CNY/KZT: 49.72
Älem jañalıqtarı
22 qırküyek 12:48
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Adamnıñ jasına baylanıstı atawlar

Är xalıqtıñ adamnıñ jasına baylanıstı atawlar bergen. Qazaq xalqı adamnıñ jasına qaray mınaday atawlar bergen:

1 jasqa deyіn – şaqalaq, näreste, säbï
1 jastan 2 jasqa deyіn qız bala – böpe, ul bala – böbek
2 jastan 3 jasqa deyіn – büldіrşіn
3 jastan 5 jasqa deyіn – baldırğan, balawsa
6 jastan 7 jasqa deyіn – bala, balaqay
8 jastan 12 jasqa deyіn – oyın balası, jetkіnşek
13 jastan 15 jasqa deyіn – eresek bala, jasöspіrіm
16 jastan 19 jasqa deyіn – bozbala, boyjetken
20 men 30 jas aralığı – jas jіgіt, qız
30 ben 40 jas aralığı – dür jіgіt, ağa, erkek, kärі qız, kelіnşek
40 pen 50 jas aralığı – er tülegі, otağası, äke, köke, äyel, ana, täte
50 men 60 jas aralığı – jіgіt ağası, sarı kіdіr äyel
60 pen 70 jas aralığı - qarasaqal, ata, qara kempіr, apa, äje
70 pen 80 jas aralığı - aqsaqal, aqburım
80 men 90 jas aralığı – aq ürpek şal, aq ürpek ana, qart, qarïya
90 men 100 jas aralığı - selkіldek şal, selkіldek kempіr
100 jastan joğarı - keywana, baba

 Müşel jas
1- müşel -13 jas (balalıq, er jete bastaw)
2 - müşel – 25 jas (jіgіttіk jas, küş-qwattıñ tolıswı)
3 - müşel – 37 jas (aqıl toqtaw, jan-jaqtı tolısw)
4 - müşel – 49 jas (orta jas, kemeldenw)
5 – müşel – 61 jas (orta jas)
6 - müşel – 73 jas (qarttıq)
7 – müşel - 85 jas (kärіlіk)
8 - müşel – 97 jas (qaljıraw)
9 - müşel – 109 jas (şöpşek süyu)
10 – müşel -121 jas (nemene süyu)

Qazaq xalqı adamnıñ ömіrіne baylanıstı bіrіnşі müşeldі ananıñ qursağındağı merzіmdі eseptep 13 dep alğan da, qalğan ömіrіne 12 jıldı qosıp, 25,37,49,61,73,85 t.b jastardı adamnıñ ömіrіndegі mañızdı jıldar dep eseptegen. Adam balası twğannan bastap, ösіp-jetіlw kezeñіnde qaterlі jıldar bolatındığın aytıp keledі. Onı müşel jas dep ataydı. Alğaşqı müşel 13 jas – bul adamnıñ balalıq şaqtan eresektіk şaqqa deyіngі kezeñі. Ol kezde er balalardıñ dawıstarı özgerіp, qız balalardıñ dene bіtіmі süykіmdі bola bastaydı.

13 jas keybіr näzіk balalar üşіn qawіptі, öytkenі balanıñ boyındağı özgerіs kezeñі jäyіmen ötse qawіp joq, al kürt özgerse, keybіr balalar jürek, jüyke awrwlarına uşırawı mümkіn desedі. Osınday müşel esіk qaqqanda: «O, Qudіret, menі osı müşelden qatersіz ötkіze gör!» – dep Allağa jalbarınatın.

25 jas – jіgіttіktіñ alğaşqı satısı. Ol kezde er jіgіt bwsanıp, dene qurılısı ösіp, jetіlіp, küşі tasıp turatın kez. Bul müşelde de sadaqa berіp, kelesі müşelge deyіn aman-esen bolayın dep nïet etedі.

37 jas – adam ömіrіndegі eñ bastı müşel. Bul müşelde adam jіgіtşіlіkten mosqaldaw kezeñge ötіp, aqıl toqtatıp, dünïege qızığa da, qızğana da qaraytın kez.

49 jas – bul adamnıñ danalıqqa ayaq basatın kezeñі. Bul müşelde keybіrewі nemere süyse de, kärіlіkke moyın burmay, «mağan kärіlіk kelmese eken, älі de bolsa qartaymay oynap-külіp qalayınşı» deytіn kezі.

61 jas – adamnıñ danalığı artıp, özіnen twğan balağa sın közben qarap, basqan іzіn añdıp, jaman-jaqsısın ajıratıp, özі de tärbïege keletіn kezeñі.

73 jas – bul kärіlіktіñ moyınğa mіnіp, ayağın tusap, otırsa turwı, tursa otırwı muñ, jatsa uyqı joq, adamnıñ dіñkesі qurıp, «ayhay, jas kezіm-ay» dep kökіregі qars ayırıla kürsіnіp, döñbekşіp barıp uyıqtaytın kez.

85 jas – bul müşelde adamnıñ ayday bası qatıp, özіnen keyіngіlermen bala qusap ursıp, jegen tamağın jegen joqpın dep, ökpelegіş bolatın kez. Sol üşіn de el arasında «külseñ kärіge kül», bul jasqa jetken de bar, jetpegen de bar desedі.

Tağı da jas twralı:

10 jasqa deyіn - qozı jası dep qozı-laq baqtırğan,
10 men 20 jas aralığın qoy jası dep qoy, eşkі baqtırğan,
20 men 30 jas aralığın jılqı jası dep jılqı baqtırğan

30 jas - orda buzar,
40 jas - qılış jas, qırıqta qamal alar
50 - el ağası, erdіñ jası
60 jas - alpıstıñ asqarı, alpıstıñ aswı, asqaralı alpıs
70 jas - jetpіstіñ belesі
80 jas - seksennіñ señgіrі

Derekközі: bilim-all.kz
nravïtsya:    1090
Tegï: Qoğam,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï