18 Dekabr
22:27
Astana: -20 °C
Almatı: -7 °C
USD/KZT: 335.33
EUR/KZT: 395.49
RUB/KZT: 5.70
CNY/KZT: 50.75
Älem jañalıqtarı
14 jeltoqsan 16:26
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Adamzattı qutqarğan 5 därі

Dästürlі emdew ädіsіn qoldanwşılar ökpe qabınwın, büyrek awrwın jäne t.s.s. sırqattardı emdep jürgende, zamanawï medïcïnada jürekke ota jasalıp, körw mümkіndіgіnen ayırılğandarğa közіn qalpına keltіrіp, mïllïondağan adamnıñ ömіrіn aman alıp qalatın därіler jasalwda.

Penïcïllïn

XX ğasırdağı (keybіr mamandardıñ aytwı boyınşa soñğı mıñjıldıqtağı) medïcïna salasınıñ eñ negіzgі jañalığı kezdeysoq jağdayda aşılğan. 1928 jıldıñ qırküyek ayında brïtanïyalıq bakterïolog Aleksandr Flemïng jazğı demalıstan soñ öz zertxanasına oraladı. Ol Petrï keselerіn körіp, olardıñ jwılmay qalıp kögerіp ketkenіne ızalanadı. Degenmen muqïyat qaray kele ol bіr qızıqtı jayttı añğaradı. Kögerіp ketken keselerdіñ bіrewіne üñіlgen Flemïng ondağı bakterïyalardıñ möldіr küyge engenіn, yağnï ölіp qalğandığın bayqaydı. Ğalım osılayşa kögergen zattan bakterïyalardı öltіretіn närsenі bölіp alıp, onı penïcïllïn dep atadı. Bakterïolog özіnіñ tañğajayıp jañalığın jete bağalamadı, öytkenі ol antïbïotïktі aşıq türde öndіrw öte qïın dep oyladı. Söytіp onıñ jumısın Govard Florï men Ernst Borïs Çeyn esіmdі ğalımdar jalğastırıp, penïcïllïndі tazartw ädіsіn jasap şığardı. Därі Ekіnşі dünïe jüzіlіk soğıs kezіnen bastap jappay öndіrіle bastadı.[Aleksandr Flemïng]
Aleksandr Flemïng

Qutırwğa qarsı vakcïna

1885 jıldıñ 6 şіldesіnde francïyalıq mïkrobïolog Lwï Pasterdіñ zertxanasına közіnen jas aqqan äyel men onıñ kіşkentay balası keledі. Äyeldіñ äñgіmesіnen Paster bіrneşe kün burın balanı qutırğan ït qawıp alğanın estïdі. Ol kez üşіn bul ölіmmen teñ bolğan. Alayda anası munday ükіmmen kelіse almay, alıs saparğa, Elzastan Parïjge, qutırwğa qarsı vakcïna jasawmen tanımal bolğan mïkrobïologtı іzdep şığadı. Onday täjіrïbe şınımen de jürgіzіlgenіmen, olardıñ bärі janwarğa jasalğan edі, vakcïnanıñ adamğa qalay äser etetіnі belgіsіz bolatın. Söytіp älgі bala qutırwğa qarsı vakcïnanı qabıldağan alğaşqı adam atandı. Nätïjesіnde em іzdep kelgen bala da, keyіnnen älem boyınşa mıñdağan adamdar da qutırwdan aman qaldı. Alayda emdew ädіsterі köptegen jıldar boyı awır bolıp keldі: vïrwstı juqtırğan adamğa 40 ret därі egіletіn bolğan. Bügіnde därі egw 4 ret qana jasaladı.

Aspïrïn

Barlıq awrwdıñ dawası atanğan aspïrïn bas awrwın qoydırıp, temperatwranı tüsіrіp, qabınwğa qarsı äser ete aladı. Onı oylap tapqan – nemіs xïmïgі Felïks Xoffman. Äkesіnіñ bwındarı qattı awırıp, onı emdewdіñ jolın іzdegen Xoffman közdegenіne 1897 jıldıñ 10 tamızında jetedі. Ekі jıldan soñ därі satılımğa şıqtı. Keyіnnen atalmış därіnіñ jürek awrwınıñ, ïnswlttіñ, trombozdıñ jäne qaterlі іsіktіñ damw qawpіn tömendetetіnі belgіlі boldı.

Efïr

1846 jılğa deyіn ota jasaw üstelіne tüsken nemese tіs därіgerіnіñ qabıldawında bolğan adamdar qattı awırsınwdıñ zardabın tartqan, keybіrewlerі onı kötere almay ölіp te ketken. Öytkenі oğan deyіn awrwdı sezdіrmew quralı tek şoqpar bolatın, onıñ kömegіmen awrwdı ota jasaw üşіn waqıtşa «uyıqtatatın» bolğan. Efïr XІІІ ğasırdıñ özіnde-aq aşılğan bolatın, alayda tek XVI ğasırda ğana onıñ awrwdı sezdіrmeytіn qasïetterі belgіlі boldı jäne onı anıqtağan – Fïlïpp Paracels esіmdі därіger. Aşılğan jañalıq alğaş ret 1844 jılı paydalanıldı. Al 1846 jıldıñ 16 qazanında anestezïya kömegіmen alğaşqı ota jasaldı. Bostondağı klïnïkada därіger buqara aldında Gïlbert Ebbot esіmdі adamnıñ moynındağı іsіgіn kesіp alıp tastadı. Osı kündі zamanawï anestezïyanıñ twğan künі dep atawğa boladı.

Ïnswlïn

Bul gormon ärbіr adamğa qajet. Denі saw adamdarda ïnswlïn uyqı bezі arqılı jetkіlіktі mölşerde bölіnedі, qant dïabetіmen awıratındarda ïnswlïnnіñ bölіnwі buzılıp ketedі: uyqı bezі onı ne tım köp böledі, ne tım az böledі. Ïnswlïn twralı adamzat orıs ğalımı Leonïd Sobolevtіñ arqasında 1901 jılı bіldі. Ol atalmış gormonnıñ fwnkcïyaların aştı. Onıñ jumısın kanadalıq Frederïk Batïng pen onıñ jas kömekşіsі Çarlz Best jalğastırdı. 1921 jılı ïtterdіñ (keyіnnen buzawlardıñ) uyqı bezіnen olar ïnswlïndі praktïkalıq ädіspen bölіp aldı. Kelesі jılı, yağnï 1922 jılı ïnswlïn ïnekcïyası arqılı alğaş ret qant dïabetіmen awıratın adam aman qaldı jäne ol 14 jasar Leonard Tompson bolatın. 

Derekközі: el.kz
nravïtsya:    815
Tegï: Qoğam,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï