18 Dekabr
11:04
Astana: -22 °C
Almatı: -7 °C
USD/KZT: 335.33
EUR/KZT: 395.49
RUB/KZT: 5.70
CNY/KZT: 50.75
Älem jañalıqtarı
5 nawrız 10:50
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Älïxan Bökeyxan twralı 10 derek

Alaş qozğalısınıñ jetekşіsі, Alaşorda ükіmetіnіñ alğaşqı törağası Älïxan Bökeyxanovtıñ qazaq ultı üşіn ornı bölek. Qazaq qoğamında Älïxan Bökeyxandı XX ğasırdıñ eñ körnektі tulğası dep qarastıradı.

1. Şığw tegі

Arğı tegі Şıñğıs xannıñ ülken ulı Joşıdan taraytın Älïxan Nurmuxamedulı Bökeyxanov 1870 jılı, nawrızdıñ 5 juldızında burınğı Semey oblısı, Qarqaralı wezіnde, Toqırawın bolısınıñ 7-şі awılında dünïege kelgen. Bügіnde Şabanbay bï selolıq okrwgı bolıp kettі. Älïxannıñ tegі alğaşında Nurmuxamedov bolğan dep körsetіledі, keyіnnen joğarğı oqw ornınıñ soñğı kwrsında ol öz qalawımen tegіn Bökeyxanov etіp özgertken.

2. Bіlіmі

Älïxan Bökeyxanov Qarqaralıdağı awıl moldasınan arabşa tіl sındıradı. Keyіnnen qaladağı üş sınıptı, orıs tіldі bastawış mektepke awısadı. Onı tämamdağan soñ, 1879-1886 jıldarı Qarqaralı qalasındağı qazaq balalarına arnalğan mektepke qabıldanadı. 1886-1890 jıldar aralığında Ombıdağı texnïkalıq wçïlïşege tüsedі. 1890-1894 jıldarı Sankt-Peterbwrgtegі Orman texnologïyalıq ïnstïtwtınıñ ekonomïka fakwltetіnde bіlіm aladı.

3. Qarqaralı petïcïyası

1905 jıldan bastap Resey konstïtwcïyalıq-demokratïyalıq partïyasınıñ (kadetter) müşesі boladı. Osı jılı Axmet Baytursınulı, Mіrjaqıp Dwlatulı, Jaqıp Aqbaevpen bіrge Qarqaralı petïcïyasın uyımdastırwşılardıñ bіrі boldı. Petïcïyağa 14 500 adam qol qoyğan.

4. Tutqındalğan depwtat

1905 jıldıñ küz ayında ğalım-pwblïcïst Semey oblısı qazaqtarınıñ atınan Resey patşalığına 1-şі Memlekettіk dwmağa depwtat bolıp saylanadı. Alayda ol dwma jumısına qatısa almadı. Sebebі, dala ölkesіnіñ general-gwbernatorınıñ negіzsіz ayıptawımen 3 ay Pavlodar abaqtasına jabıladı.

5. Şeteldegі qızmetі

Abaqtıdan şıqqan Älïxan Bökeyxanov sol kezde tarap ketken dwma müşelerіnіñ artınan Fïnlyandïyanıñ Vıborg qalasına keledі. Vıborg ündewіne qol qoyadı. Sol üşіn jazalanıp, 3 ayğa Semey türmesіne jabıladı.

6. Şığarmaşılıq jumıstarı

Älïxan Bökeyxanovtıñ murası är salağa arnalğan mıñdağan oçerkter men maqalalardan turadı. Olar Resey men qazaq elіnіñ barlıq basılımdarında jarıq kördі. Zerttewşі ğalımnıñ, körnektі pwblïcïst Älïxannıñ ekonomïka, ädebïettanw, ormantanw, awılşarwaşılıq salalarına arnalğan köptegen jazbaları saqtalğan.

7. Tolqındı 1917 jıl

1917 jılı Älïxan qazaq tarïxındağı alğaşqı sayasï uyım Alaş partïyasın uyımdastırwğa kіrіsedі, artınşa jeltoqsan ayında Alaş avtonomïyasın jarïyalaydı. Onıñ ükіmetі bolıp Alaşorda qurıladı. Qazaq dalasındağı tuñğış ükіmettіñ törağası bolıp Älïxan Bökeyxanov tağayındaladı.

8. 20 jıldardağı tutqındaw

1920 jılı Alaş avtonomïyası tarïx saxnasınan bіrjolata joğalıp, onıñ müşelerі qwdalanadı. Älïxan Bökeyxanov Mäskewge jer awdarılıp, sonda 10 jıl boyı üy qamaqta otıradı.

9. Atw jazası

Bwtırka abaqtısına qamalğan Älïxan Nurmuxamedulı Bökeyxanov 1937 jılı 67 jasında Mäskewde atw jazasına kesіledі. Älïxannıñ qabіrnіñ qayda ekenі jaylı mağlumat tek 2007 jılı jarïya etіldі. Ol Mäskewdegі Don bawırlastar zïratına kömіlgen.

10. Otbası

Älïxan Bökeyxanov Yakov Sevostyanovtıñ qızı Olgağa üylengen. 1903 jılı qızı Elïzaveta, al 1910 jılı ulı Ökіtay dünïege keledі. Bökeyxanovtıñ qızı Smağul Sädwaqasovqa küyewge şıqqan. 1957 jılı ulı Ökіtay jumbaq jağdayda ömіrden ozğan.

Munara.kz
nravïtsya:    1046
Tegï: Qoğam,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï