24 Noyabr
13:19
Astana: 0 °C
Almatı: 6 °C
USD/KZT: 330.00
EUR/KZT: 390.72
RUB/KZT: 5.65
CNY/KZT: 50.13
Ekonomïka
22 säwіr 09:08
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

«Bïznestіñ jol kartası – 2020»: käsіpkerlіktіñ damwına dañğıl jol aşa ma?
«Şağın jäne orta käsіpkerlіk el ekonomïkasınıñ negіzgі tіregі ekenі belgіlі. Soñğı jıldarı osı salanı qoldaw üşіn memleket tarapınan bölіnetіn qarjınıñ kölemі de eselep öswde. Elbası bïılğı Joldawında käsіpkerlіktі damıtw maqsatında uzaq merzіmdі bağdarlama qabıldanıp, qarjılandırw іsіn jüyelendіrwdі tapsırdı. Älemdіk qarajat tapşılığı tusında el käsіpkerlerіn qısıltayañ sätten şığarwdı közdeytіn munday şaralar bolaşaqta öz jemіsіn bererі anıq. Osı orayda, gazetіmіzdіñ dästürlі «döñgelek üstelіne» şaqırılğan Täwelsіz käsіpkerler qawımdastığınıñ vïce-prezïdentі Tïmwr Nazxanov, ekonomïka ğılımdarınıñ doktorı Raxman Alşanov, «Erke-Nur» kompanïyasınıñ prezïdentі Farïda Merxamïtqızı jäne «Damw» käsіpkerlіktі damıtw qorı» AQ basqarması törağasınıñ qoğamdıq baylanıstar jönіndegі keñesşіsі Beksultan Qurmanqulov «Bïznestіñ jol kartası – 2020» bağdarlaması şağın jäne orta käsіpkerlіktіñ damwına ne beredі?» degen taqırıpta öz oyların ortağa saldı.



Joldaw joldarınan
«Ükіmetke 2010 jıldan bastap öñіrlerde käsіpkerlіktі damıtw jönіnde bіrıñğay byudjettіk bağdarlama engіzіlwіn qamtamasız etwdі tapsıramın.
Onı «Bïznestіñ jol kartası – 2020» dep atawdı usınamın. Bul bağdarlamanıñ maqsatı öñіrlerde käsіpkerlіktіñ, bärіnen burın şağın jäne orta bïznestіñ jaña tobın damıtw esebіnen turaqtı jumıs orındarın aşw boladı».
QR Prezïdentі N.Ä.Nazarbaevtıñ «Jaña onjıldıq – jaña ekonomïkalıq örlew – Qazaqstannıñ jaña mümkіndіkterі» attı xalıqqa Joldawınan
– «Bïznestіñ jol kartası – 2020» bağdarlamasınan ne kütwge boladı?
Tïmwr Nazxanov:
– Elbasınıñ bïılğı Joldawında şağın jäne orta bïznestі damıtwğa ayrıqşa köñіl bölіndі. Osı rette käsіpkerlerge jeñіldetіlgen nesïe berw mäselesіn aytsaq boladı. Käsіpkerlіkpen aynalısqısı kelgen adam alğaşqıda nesïe alwğa äreket jasaytını belgіlі. Bolaşaq käsіpkerdіñ kepіlge qoyatın mülkі joq bolsa, tіptі qïın. Joldawda aytılğanday endі käsіptі bastaw üşіn nesïe alğan adamdarğa memleket kepіl bolatın boldı. Menіñşe, bul käsіpkerler üşіn ülken qoldaw. Ärïne, memleket käsіpkerlerge jüz payız kepіl bolmaytını tüsіnіktі. Degenmen, elіmіzdegі ekіnşі deñgeylі bankter sırttan zaymdar tartqanda memleket kepіl boldı. Nätïjesіnde bank salası qarqındı damıdı. Osınday jağdaydı şağın jäne orta käsіpkerlerge de jasaytın kez jettі. Memlekettіñ kepіl bolwı xalıqaralıq іs-täjіrïbede bar. Aytalıq, munday täjіrïbenі Germanïyadan kezdestіrwge boladı. Bank käsіpkerlerdіñ bïznes josparımen tanısıp, oğan qarjı salwdıñ täwekelі zor ekenіn bіlgennen keyіn, käsіpkerler memlekettіñ kömegіne jügіne aladı. Joldawda aytılğan tağı bіr köñіlge qonımdı mäsele, elіmіzdіñ barlıq aymaqtarında käsіpkerlerge keñes beretіn ortalıqtar aşw іsіn atap aytwğa boladı. Ökіnіşke oray, munday ortalıqtar elіmіzde tek Almatı men Astanada ğana bar. Munday іspen jekelegen kompanïyalardıñ aynalısatını belgіlі. Olar öz qızmetі üşіn aqı suraydı. Soñğı waqıttarı «Damw» käsіpkerlerdі qoldaw qorı «Keñesşі» jobasınıñ şeñberіnde käsіpkerlerge keñes bere bastadı. Menіñşe, munday ïgі bastamağa oblıstağı käsіpkerlіktі qoldaw departamentterі qoldaw körsetwі kerek. Bul bağıttağı jumıstı örіstetw üşіn jañadan mekeme qurıp, şığınğa batwdıñ qajetі joq. Memleket käsіpkerlіk qawımdastıqtarğa arnayı granttar tağayındap, käsіpkerlerge tegіn aqıl-keñes berw іsіn uyımdastırwına boladı. Öytkenі qawımdastıqtardıñ bay täjіrïbesі bar.
Farïda Merxamïtqızı:
– 2010 jıldan bastap qolğa alınatın «Bïznestіñ jol kartası – 2020» bağdarlaması jüzege asatını elіmіzde şağın jäne orta bïznes ökіlderіne ülken serpіlіs alıp keledі degen oydamın. Ondağı şağın jäne orta bïznestіñ jaña tobın damıtw esebіnen turaqtı jumıs orındarın aşw mäselelerі orındı köterіlgen. Däl qazіrgі kezde memleket qoldawına zärw bolıp otırğan salanıñ bіrі – jeñіl önerkäsіp. Sonıñ іşіnde tіgіn jäne toqıma öndіrіsі. El ekonomïkasınıñ tabıstı bolwı bäsekege qabіlettі dayın önіm şığaratın käsіporınnıñ bar bolwına tіkeley baylanıstı. Onıñ іşіnde jeñіl önerkäsіp, tіgіn önerkäsіbі – bastı salanıñ bіrі bolwı kerek. Bіz önіmderіmіzdі aldımenen іşkі aynalımda jandandırıp, sodan keyіn ğana ulttıq erekşelіgіmіz bar zattı «Qazaqstanda jasalğan» degen belgіmen eksportqa şığarsaq qana şetelge özіmіzdі tanıstıra alamız.
Sondıqtan bïznestі damıtw jönіndegі öñіrlіk korporacïyalar qarqındı jumıs іstese, onı Ükіmet öz deñgeyіnde qadağalap otırsa, bul sala qarqın alar edі.
Raxman Alşanov:
– Bіzde şağın käsіpkerlіktіñ іşіnde sawda orındarı, kafe, qonaq üyler qızmetі bіrşama jaqsı damıdı. Bul damığan memleketterde de bar ürdіs. Olarda da bіrіnşі osı qızmet körsetw salası alğa şıqqan. Öytkenі, älemnіñ köptegen elderіnde şağın jäne orta bïznes – ülken tabıs közі. Bіrіnşіden şağın käsіpkerlіkten payda tez tüsetіn bolsa, ekіnşіden bul salada bäseke joğarı. Bіraq, olarda ïnnovacïya, yağnï jañalıq bastı orında. Bіzge de osı qajet. Äytpese, qaşanğı bazar, sawda üyі sekіldі dünïelerdі aşa beremіz? Onıñ da şegі bar şığar. Sondıqtan, naqtı önіm dayındaytın salağa moyın buratın kez jettі. Mısal üşіn, Germanïyada maşïna şığarw öndіrіsіne 80 mıñday bölşek kerek eken. Onı dayındaytın şağın käsіporındar. Bul alıp öndіrіsterdіñ jumısın alğa bastıratın da şağın jäne orta bïznes degen söz. Elbasınıñ Joldawında aytılğan «Bïznestіñ jol kartası – 2020» bağdarlaması men ïndwstrïyaldı-ïnnovacïyalıq bağdarlamalar osı salanı damıtwdıñ negіzgі joldarı dep aytwğa boladı.
Beksultan Qurmanqulov:
– «Samurıq-Qazına» Ulttıq äl-awqat Qorı» AQ-nıñ Basqarma Törağası Q. Kelіmbetov 9 aqpan küngі ükіmet otırısında 2010 jılı Qor dağdarısqa qarsı bağdarlamanı negіzgі bes bağıt boyınşa jüzege asıratının mälіm ettі. Onıñ ekіnşі bağıtı eldegі käsіpkerlіkke qoldaw körsetw. Elbası Joldawına oray Qor bïıl «Bïznestіñ jol kartası – 2020», «Ïnvestor – 2020», «Lïzïng – 2020» jäne «Eksporter – 2020» bağdarlamalarına belsendі atsalıspaq. Osınıñ іşіnde ekіnşі därejelі bankterdegі orta jäne şağın bïznestіñ nesïelerіn kepіldendіrw, orta jäne şağın käsіptіñ lïzïngtіk mämіlelerіn qarjılandırwdıñ jeñіldetіlgen bağdarlaması qarastırılıp otır. Kez kelgen şağın jäne orta bïznes ïesі bankten nesïe alw kezіnde kepіlge zat qoyatını anıq. Alayda, qazіrgі kezde elіmіzde jıljımaytın mülіk bağası arzandap ketkenі belgіlі. Osığan baylanıstı bankter ol zattardı bağalawdı da tömendetkendіkten, nesïe alarda qïınşılıqtar twındap otır. Käsіpkerdіñ surap otırğan nesïe somasın kepіlge qoyğan dünïesі qamtamasız etpey qaldı. Sol sebeptі de, «Damw» käsіpkerlіktі damıtw qorı käsіpkerlerdіñ ekіnşі deñgeylі bankterden alatın nesïelerіnіñ 50 payızına deyіn kepіldіk berwdі közdep otır. Qazіr onıñ negіzgі mexanïzmderі talqılanw üstіnde. Memleket tarapınan berіlgen kepіl aqşamen para-par. Sondıqtan, bankterge de bul turğıda qawіp joq.
– Käsіpkerlіktі damıtwda jasalıp jatqan şaralardıñ nätïjesіn qalay bağalar edіñіzder?
Tïmwr Nazxanov:
– Jıl basında Nursultan Nazarbaev şağın jäne orta bïznestі aşwdı jeñіldetetіn zañ jobasına qol qoyğanı belgіlі. Menіñşe, bul jağday elіmіzdegі käsіpkerlіktіñ damwına oñ ıqpal etedі. Buğan deyіn käsіpkerlіkpen aynalıswğa qajettі qujattar 15 künde dayındalsa, endі 7 künde dayındalatın boldı. Eskі zañ boyınşa käsіp aşwğa talaptanğan adamnıñ kapïtaldıq jarnası mıñ dollardıñ kölemіnde bolwı tïіs edі. Al jaña zañ boyınşa jarna mölşerі 100 teñge mölşerіnde belgіlendі. Sonday-aq, qujattardı notarïaldıq räsіmdewden ötkіzw talabı da alınıp tastalğanın ayta ketwіmіz kerek. Munıñ özі käsіptі jaña bastağan adamdar üşіn bіrşama jeñіldіk twğızıp otır. Öytkenі burın ärbіr qujattı notorïaldıq räsіmdewden ötkіzw üşіn bіraz qarjı jumsawğa twra keletіn.
Farïda Merxamïtqızı:
– Osı «Bïznestіñ jol kartası – 2020» bağdarlaması ayasındağı «nesïeler boyınşa payızdıq stavkalardı swbsïdïyalaw» іsіnіñ jüzege asırılwı mañızdı. Osı tusta Ükіmet te şağın jäne orta bïznestі arzan nesïemen qamtamasız etw jayın qolğa aldı. Bul sawda-sattıq salasında jürgen käsіpkerler üşіn – öte tïіmdі şara. Däl qazіr qarım-qabіletі bar, äytse de qolındağı qarjısı mardımsız şağın bïznespen aynalısatın käsіpkerlerіmіz bankterden arzan payızben nesïe alatın bolsa jäne ol nesïenіñ körsetkіşі bolaşaqta da tömendey tüsse, osı bağıttağı barlıq salağa ülken kömek bolar edі. Sondıqtan munday bastamanı qoldaw kerek.
– Elіmіzde ïnnovacïyalıq käsіporındardı aşwğa qanday mümkіndіkter bar?
Farïda Merxamïtqızı:
– Damığan elderdіñ täjіrïbelerі körsetіp otırğanday, şağın jäne orta bïznestі qalıptastırw men damıtw ekonomïkanı nığaytw üşіn qolaylı alğışarttar jasaydı. Alayda, aldımızdan köptegen qïındıqtar kezdesedі. Däl qazіrgі tañda kïіm tіgw jumısımen aynalısıp jürgen ortalıqtardıñ sanı köbeyіp keledі. Solardıñ köbі şığarıp jatqan buyımdarınıñ, yağnï kïіmderіnіñ negіzіn ulttıq kïіmderdіñ jobasımen tіgemіz deydі. Al solardıñ şığarıp jatqan önіmderіn saralap, kіmdіkі durıs, kіmdіkі burıs deytіn bіr ortalıq joq. Bіzdіñ sarapşılarımız – satıp alwşılar ğana. Körşі memleketterde ötіp jatatın körme, järmeñke, festïvaldarğa da ärkіm özі іzdenіp, öz qarajatımen ğana bara aladı. Şetel turmaq özіmіzdіñ otandıq kïіm tіgwşіler bіr-bіrіmіzben aralasıp, täjіrïbe almasıp otırmaymız. Mіne, osınday uşı-qïırı joq jumıspen aynalısatın bіr ortalıq kerek sïyaqtı. Äytpese, ärkіm öz qazanında qaynap jatır. «Erke-Nur» kompanïyası qazaqtıñ ulttıq kïіmderіnіñ jüzdegen türlerіn dünïege äkeldі. Alayda otandıq önіmdі öndіrw, onıñ іşіnde ulttıq brendtі qalıptastırw üşіn ükіmetten qoldaw kerek. Qarjılıq kömekpen qosa, otandıq tawardı satıp alwşınıñ qolına jetkіzw, bäsekege qabіlettі tawar öndіrwge ükіmet jağınan da ülken qoldaw kerek ekenіn aytqım keledі.
Tïmwr Nazxanov:
– Bul bağıttağı jumıstar şağın jäne orta bïznestіñ keñ qanat jayuına ıqpal etetіnі sözsіz. Bağdarlama şeñberіnde önerkäsіp orındarı aşılıp, käsіptіk mamandıqtarğa degen suranıs arta tüsetіnі anıq. Osıdan üş-tört jıl burın qurılıs salası qarqındı damığanda, käsіptіk mamandardıñ tapşılığı anıq bayqalğanı esіmіzde. Munday awqımdı jobalardı іske asırğanda qajettі mamandarmen qamtamasız etw mäselesіne ayrıqşa köñіl bölgen jön. Jalpı maman jetіspewşіlіgі öndіrіske qatıstı ğana emes, sonımen bіrge bul mäselemen şağın jäne orta bïznes te betpe-bet kelіp otır. Özge elderdіñ іs-täjіrïbesіne köz jügіrtsek, mamandardı dayındaw mäselesіn memleket pen käsіpkerler bіrlesіp şeşіp jatqanın köremіz. Mäselen, Germanïyanıñ Käsіpkerlerdі qoldaw palatası käsіpkerler men memlekettі ortaq іske jumıldırıp, eldegі älewmettіk jağdaydı oñ bağıtta şeşіp keledі. Bіzde memleket käsіptіk maman dayındaw іsі şağın jäne orta bïznes ökіlderіnіñ şarwası dep qarap kelgenі jasırın emes. Şındığında maman dayındap, eldegі jumıssızdıqtıñ aldın alw – memlekettіñ bastı şarwası. Soñğı waqıttarı bïlіk osını tüsіnіp, «Jol kartası» ayasında käsіptіk bіlіm beretіn ortalıqtar aştı.
Raxman Alşanov:
–Bіzde joğarğı oqw orındarı dayındağan qanşama jobalar bar. Bіraq, oğan qarjı bölіnbegendіkten qur qağaz jüzіnde qalıp qoyadı. Köptegen memleketterde bul jüye jolğa qoyılğan. Olarda stwdentter 1 kwrstan bastap naqtı bіr jobanı zerttep, oqw bіtіrgende qorğap şığadı da, özderі jumıs berwşіge aynaladı. Mäselen, Amerïkadağı Massaçwset texnologïyalıq wnïversïtetіnіñ janınan qorğalğan şağın käsіporındar jıl sayın 280 mlrd. dollar payda tüsіrіp otıradı. Tayawda sol Amerïkanıñ Soltüstіk Karolïna degen ştatında bolıp keldіm. Sondağı oqw orındarında stwdentter türlі-türlі jañalıqtardı aşıp, şağın käsіporındar qurwda. Oqw orındarında, ğılımï – zerttew ïnstïtwttarında qanşama jobalar bar. Alayda oğan tapsırıs joq. Elіmіzde şeşіlmey turğan kürdelі mäselelerdі jeñіldetw üşіn oqw orındarındağı ğalımdardıñ, jastardıñ potencïalın paydalanwğa äbden boladı. Mäselen, uyalı telefondı jasawğa qajettі materïaldıñ barlığı bіzde bar. Bіz osı baylıqtı paydalana almay şïkіzat küyіnde şetelge satıp otırmız. Al, olar odan önіm jasap, mıñ ese bağamen özіmіzge satadı.
Beksultan Qurmanqulov:
– Bul turğıda memleket käsіpkerlerdіñ alğan nesïelerіnіñ 50 payızına deyіn swbsïdïya berw іsіn qolğa alıp otır. Eger şağın jäne orta bïznes ökіlderі burın nesïesіn 18 nemese 20 payızdıq stavkamen alsa, memlekettіk swbsïdïya onıñ stavkasın ekі esege arzandatwğa mümkіndіk bermek. Ïnnovacïyalıq jobalarğa keletіn bolsaq, texnïkalıq turğıdan qayta jaraqtandırw maqsatımen lïzïngtіk operacïyalardı qarjılandırwdı jüzege asırwdı közdep otırmız. Bügіnde lïzïngtіk kompanïyalar tañdap alındı. Käsіpkerlerdіñ jeñіldetіlgen payızben qural-jabdıq satıp alwına, öndіrіs pen texnologïyaların jañğırtwına arnalğan bul bağdarlamağa 2 mlrd. teñge bölіngen. Budan bölek, bïılğı jılı Azïya damw bankіnen 75 mlrd. teñge kölemіnde uzaq merzіmdіk nesïe tartwdı josparlap otırmız. Bul qarjınıñ barlığı şağın jäne orta käsіpkerlіktі damıtwğa jumsaladı. «Damw» qorınıñ bağdarlamalarındağı negіzgі basımdıq aymaqtıq turğıda älewmettіk jäne ekonomïkalıq mañızğa ïe käsіpkerlіk swbektіlerіnіñ jobaların jeñіldіkpen qarjılandırw, öñdewşі salağa qoldaw, äyelder käsіpkerlіgіn jeñіldіkpen nesïelew, şağın nesïelіk uyımdardı damıtw tärіzdі salalarğa berіlіp otır. Mısalı, «Damw öndіrіs» bağdarlaması boyınşa käsіpkerlerdіñ 18 mlrd. teñgeden asatın 160-tan asa jobası 8 payızdıq stavkamen qayta qarjılandırıldı.
Raxman Alşanov:
– Osı waqıtqa deyіn memleketten ülken aqşa bölіndі. Bіzdіñ mïnïstrlіkterdіñ uzınsonar jobanıñ tіzbegі bar da, naqtı ne twralı mälіmet joq. Bärі qupïya. Asığıs jasaladı da, jüzege aspay qalsa surawsız jabwlı qazan jabwlı küyіnde qala saladı. Bіr mïnïstr tastap ketken іsіn ekіnşіsі jalğastırıp äketpey, öz jobasın äkeledі. Sol jumıstardı nege xalıq qadağalap otırmasqa? Bіzde köbіnese aldın ala zerttep almay nawqanşılıqqa urınamız. Bіr kezderі är öñіrde eldіñ köbі jappay nawbayxana aştı. Onıñ ne qajetі bar. Sonı qadağalaytın organ joq. Qıtaydıñ özіnde tutınw jağınan bіraz probleması bar. Alıp muxïttay körşіmіzdіñ ülken narığın paydalana almay otırmız. Solarğa ne jetіspey jatır? Zerttew kerek qoy. Bïday men un şığarwda soñğı 3 jıl boyı bіrіnşі orındamız. Ïlengen terіden 5 orınğa köterіldіk. Qarbız şığarwdan da 5 orında turmız. Bul ülken jetіstіk. Bіz öte bay elmіz. Älemnіñ köptegen elderіne munday baylıq buyırmağan. Sondıqtan bіzdіñ elіmіzde kedey bolmawı tïіs.
– Elbası Joldawında öñіrlerdegі käsіpkerlіktі damıtw üşіn qurılğan Älewmettіk käsіpkerlіk korporacïyaların basqarwdı jergіlіktі äkіmdіkterge berw kerektіgіn ayttı. Jalpı, bul korporacïyalardıñ aldağı mіndetі qanday bolw kerek dep oylaysızdar?
Beksultan Qurmanqulov:
– Qazіrgі künі älewmettіk käsіpkerlіk korporacïyaları jergіlіktі äkіmdіkterge berіlіp, fwnkcïyaları ayqındalıp jatır. Olar aymaqtıq turğıda käsіpkerlіktі damıtatın korporacïyalarğa aynalmaqşı. Şının aytw kerek, osı waqıtqa deyіn olardıñ qızmetі jergіlіktі äkіmşіlіktermen üylese qoyğan joq. Şarwaşılıq jürgіzw quqı bar qazınalıq käsіporın sanatınan asa almadı. Endіgі jerde olardıñ mіndetі ayqındalsa, är aymaqtıñ geografïyalıq erekşelіgіne, ekonomïkalıq mümkіndіgіne qaray käsіpkerlіktі damıtwğa üles qosar mekemege aynalwı mümkіn.
Farïda Merxamïtqızı:
– Älewmettіk käsіpkerlіk korporacïyalardıñ jergіlіktі bïlіktіñ qaramağına ötkenі öte tïіmdі. Öytkenі sol öñіrdegі ekonomïkanıñ qarqındı damwına serpіn berw, ekonomïkanı örge süyreytіn ösw nüktesіn döp basw, bïznes jäne ïnnovacïyalıq ortağa qolaylı jağday twğızw mäselelerі jergіlіktі bïlіkke tayğa tañba basqanday belgіlі. Sondıqtan şağın jäne orta käsіpkerlіkpen aynalısatın mekemelerge jergіlіktі bïlіkpen jumıs jasağan barlıq jağınan tïіmdі. Buğan deyіngі joldawlarda da eldіñ bіr jıl іşіndegі jäne tayaw kezeñdegі atqaratın negіzgі іs-şaraları, qabıldanatın zañdarı basa körsetіlіp keldі. Bul jolı da eldіñ aldağı on jılğa közdegen mejelі mіndetterі ayqındap berіldі.
Tïmwr Nazxanov:
– Älewmettіk käsіpkerlіk korporacïyalar 2007 jılı qurılğan bolatın. Sodan berі korporacïyalar awız toltırıp aytatınday іs tındırğan joq. Jalpı korporacïyalar qurılğan kezden bastap olardıñ jumısın jüyelegen zañ bolğan joq. Sondıqtan olardıñ jumısı tığırıqqa tіreldі. Korporacïyalar eñ alğaş Ïndwstrïya jäne sawda mïnïstrlіgіnіñ quramında bolsa, keyіnnen «Samurıq-Qazına» äl-awqat qorına öttі. Al bïıldan bastap, olar oblıs äkіmderіnіñ qolına qaraytın boldı. Al, korporacïyalardıñ jumısın retteytіn zañ älі qabıldanğan joq. Osılayşa ÄKK zañsız jumıs іstep keledі. 2007 jıldan berі memleket olarğa qırwar qarjı bölgenі belgіlі. Zañ bolmağandıqtan, korporacïyalar bölіngen qarjını depozïtke salıp, qızmetkerlerіnіñ eñbekaqısına töleptі degen äñgіmenі qulağım şalıp qaldı. Sondıqtan ÄKK-nіñ jumıs josparın, zañdıq jüyesіn qalıptastırmayınşa olardan nätïje kütwge bolmaydı. Sonday-aq, olardıñ jumısın Ükіmet pen käsіpkerlіk qawımdastıqtar özі baqılawı kerek dep oylaymın.
Raxman Alşanov:
– Menіñşe, bul korporacïyalar öndіrіste ünemdew texnologïyasın äkelwі tïіs dep oylaymın. Bіzdegі jılw elektr ortalıqtarı men sw elektr ortalıqtarınıñ texnologïyasınıñ köbіsі eskіrgen. Sol sïyaqtı jol, turğın üy qurılısın damıtwda ünemdі engіzw qajet. Negіzіnen, älewmettіk käsіpkerlіk korporacïyalardıñ o bastağı maqsatı adamnıñ älewmettіk turmısın jaqsartw üşіn qurılğan-dı. Endі olar qoldarındağı qarajattı orındı jumsawı kerek. Bіzde dotacïyada otırğan öñіrlerde ülken jumıstar qajet. Olar qaşanğı dotacïyada otıra bermek? Äkіmderі nege öndіrіstі oblıstarğa, ükіmetke alaqan jayıp otırmaq? Mіne, älewmettіk käsіpkerlіk korporacïyalar arqılı jergіlіktі bïlіktіñ şeşetіn mäselesі. Elіmіzge şokolodtı 160 mln. dollarğa sırttan äkelemіz. «Raxat» kompanïyası 3 awısımmen іstese de önіmі tügel jetpewde. Kondïterlіk önіmderge qosatın qımız, şubat, süt önіmderі tügel özіmіzde bar ğoy. Osınıñ naqtı problemaları zerttelmegen. Qazіrgі künі elіmіzge sırttan jıl sayın 30 mlrd. dollarğa tawar äkelemіz. Menіñ esebіm boyınşa sonıñ 10 mlrd. dollarınıñ tawarın özіmіzde jasawğa boladı eken. Qarapayım şegenіñ özіn 170 mln. dollarğa sırttan satıp alıp otırmız. Sonı özіmіz jasawğa mümkіndіgіmіz jetedі. Bіraq, qunttamaymız, soñına tüsіp zerttewge qulıqsızbız.
 
 
Derekközі: damu.kz
 
nravïtsya:    1146
Tegï: Bïznes,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï