13 Dekabr
01:53
Astana: -26 °C
Almatı: -5 °C
USD/KZT: 334.85
EUR/KZT: 394.29
RUB/KZT: 5.69
CNY/KZT: 50.60
Mädenïet
15 aqpan 11:58
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Bügіn qazaqtıñ bіrtwar azamatı Şäken Aymanovtıñ twğan künі


102 jıl burın (1914-1970) akter, kïnorejïsser, Qazaqstannıñ jäne KSRO-nıñ xalıq ärtіsі, Qazaqstannıñ eñbek sіñіrgen ärtіsі AYMANOV Şäken Kenjetayulı dünïege keldі.
Pavlodar oblısında twğan. Semey muğalіmder texnïkwmında oqıp jürgende, Almatıdağı Qazaq drama teatrına şaqırıldı.
Ş.Aymanov 1933 jıldıñ mawsım ayında teatrğa jumısqa qabıldandı. Ol alğaşında Gramofonov (K.Pogodïn «Menіñ dosım»), Qodar, Aldar köse (Ş.Qusayınov «Aldar Köse»), Ïsatay (I.Jansügіrov «Ïsatay - Maxambet»), Kassïo (W.Şekspïr «Otello») rölderіn oynadı. Köp uzamay Tïxon, Velïkanov (A.Ostrovskïy «Talanttar men tabınwşılar», «Nayzağay»), Şadrïn (K.Pogodïn «Mıltıqşı adam»), Kïdd (B.Lavrenov «Amerïka dawısı»), Brett (Dj.Gow, A.Dyusson «Tereñ tamırlar»), Xlestakov (N.Gogol «Revïzor»), Kazancev (M.Äwezov «Tüngі sarın») sïyaqtı klassïkalıq  rölderdі somdadı.
Bul tulğalar ulttıq saxnamızdıñ sübelі tabıstarına jatadı. Onıñ akterlіk bolmısı tulğalı, іrgelі, köşelі keyіpkerlerdі keskіndewge beyіm. Ol qazaq saxnasında romantïkalıq teatr mektebіn kalıptastırdı. Aqan serі, Qobılandı, Satïn, Petrwçço, Otello beynelerіn asa zor akterlіk maşıqpen zerledі. «Mıltıqtı adam», «Talanttar men tabınwşılar», «Namıs sotı» attı awdarma pesalardı saxnağa şığarıp, rejïsserlıq jasadı.
1947-1951 jıldarı Qazaq drama teatrınıñ bas rejïsserі boldı.
Ş.Aymanovtıñ rejïsserlіk stïlіnde ulttıq boyaw, saxnalıq ayşıqtı tür іzdewі basım edі. 1949 jılı öz ïnscenïrovkasımen qoyğan «Abay atındağı Qazaq ulttıq pedagogïkalıq ïnstïtwtı» spektaklіnde osı іzdenіsterі anıq körіndі. Al «Aqan serі - Aqtoqtı» tragedïyasındağı aqındıq şabıt, änşіlіk tolğanıs, taza maxabbat, möldіr süyіspenşіlіk sezіm, fïlosofïyalıq oylar, ulttıq turmıs-salt, ädet-ğurıp dästürlerі Ş.Aymanov rejïsswrasınan ansambl tutastığına qurılğan akterlіk oyındardan körkem şeşіmіn taptı.
Akter ğumırınıñ soñına deyіn tınımsız şığarmaşılıq іzdenіste jürdі. Öner saparımen älemnіñ är qïırında bolıp, özі bolğan ortanıñ bärіnde qazaq xalqınıñ änіmen, önerіmen, dästürіmen tanıstırwdan tanbadı.
Är türlі kïnofestïvalderde, sïmpozïwmdarda Jan Gaben, Jan Mare, Lowrens Olïve, Sofï Loren, Radj Kapwr, Frenk Kopra sïyaqtı älemdіk kïnojuldızdarmen kezdesіp, solarğa elіktey jürіp, özі saxnada, kïnoda oynağan rölderіn älemdіk bïіkke kötere bіldі.
«Abay änі», «Jambıl» fïlmderіne tüsw arqılı kïno önerіnіñ de qır-sırın meñgerіp, osı saladağı jemіstі jolın bastadı.
1953-1970 jıldarı «Qazaqfïlm» stwdïyasınıñ körkemdіk jağın basqarıp, qazaq kïno önerіnіñ örkendewіne üles qostı.
1953-1966 jıldarı aralığında ol tüsіrgen «Maxabbat twralı añız», «Aldar köse», «Atameken», «Nayzatas bawrayında» fïlmderdіñ  bärіnen de ulttıq boyaw sezіledі.
Jurttı qıran-topan külkіge batırğan änderі, ekіnіñ bіrіnіñ awzınan tüspeytіn «Bіzdіñ süyіktі därіger», «Taqïyalı perіşte» fïlmderіndegі äzіl-külkіlі körіnіster men qïsındardıñ da tabïğatı ulttıq dästürlermen tamırlasıp jatır.
Köp іzdenіstіñ nätïjesіnde Ş.Aymanov qazaq kïno önerіnde de romantïkalıq-patrïottıq mekteptіñ negіzіn qaladı.
Onıñ soñğı eñbegі «Atamannıñ aqırı» fïlmі talantınıñ şarıqtaw şoqtığı boldı. Bul fïlm taza іrіktelgen akterlіk quramı, rejïsserlіk sapası, texnïkalıq orındalw deñgeyі jağınan da älemdіk talapqa say şıqqan twındı edі.
Ş.Aymanov Qazaqstan Kïnematografïster odağın uyımdastırwğa qatısıp, odaq basqarmasınıñ bіrіnşі xatşısı qızmetіn atqardı.
1963 jılı Kaïr qalasındağı Azïya men Afrïka elderі Xalıqaralıq jäne Mäskew qalasında ötken üşіnşі xalıqaralıq kïnofestïvalderdіñ qazılar alqası müşesі boldı.
Onıñ esіmі Almatınıñ bіr köşesіne, «Qazaqfïlm» stwdïyasına berіldі. Ol turğan üy men stwdïya ğïmaratına  memorïaldıq taqta ornatılıp, murajay kabïnetі uyımdastırıldı.
«Lenïn», «Eñbek Qızıl Tw», t.b. ordendermen marapattalğan.
 
nravïtsya:    1429
Tegï: Kïno jäne TV,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï