22 Avgwst
15:02
Astana: 27 °C
Almatı: 24 °C
USD/KZT: 332.58
EUR/KZT: 390.38
RUB/KZT: 5.63
CNY/KZT: 49.85
Älem jañalıqtarı
9 aqpan 10:38
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Bügіn Muqağalï Maqataevtıñ twğan künі

Maqataev Muqağalï Süleymenulı (1931 jılı dünïege kelіp, 1976 jılı dünïeden ötken. Şın atı Muxammedqalï) – qazaqtıñ lïrïk aqını, muzbalaq aqın, öz zamanında layıq bağasın ala almasa da özіnen keyіngіler üşіn märtebesі bïіk aqïıq aqın. 

Ol 1931 jılı 9 aqpanda Almatı oblısı, qazіrgі Rayımbek (burınğı Narınqol) awdanınıñ Qarasaz awılında dünïege kelgen. Alayda, qujattar boyınşa aqınnıñ twğan künі aqpannıñ 9 juldızında toylanadı. Buğan tïіstі aqınnıñ anası Nağïman apa bılay degen: «Muqağalïіm 1931 jılı nawrız ayınıñ 8-іnde dünïege kelgen bolatın. Jañılıswım mümkіn emes. Sebebі balam mınaw fänïdіñ esіgіn aşqannan bіraz waqıt keyіn Nawrız toyı boladı, nawrız köje jasaymız dep kütіp otırğanbız.» Muqağalï Maqataev atındağı ädebï sıylıqtıñ lawreatı Orazaqın Asqar aqınnıñ ekіnşі tw¬ğan künіne baylanıstı mınaday söz ayta¬dı: «Al qujat boyınşa Muqağalï 9 aqpan¬da dünïege kelgen. Bul kwälіktі aqın es bіlgen kezde sol kezdegі saylaw nawqanına baylanıstı özі jazdırıp alğan eken». Azan şaqırıp qoyılğan atı - Muxametqalï. Äkesі qarapayım şarwaşı: kolxozda swşı, şalğışı bolıp іstegen. Muqağalï üydіñ tuñğışı bolğan, onıñ artınan bіr qız jäne üş ul twğan. Aqınnıñ qarındası men alğaşqı іnіsі erte köz jumğan. Soñğılarınıñ esіmderі - Toqtarbay men Körpeş. Qazaq dästürі boyınşa üydіñ alğaşqı balası ata-äjesіnen tärbïe alwı tïіs, sondıqtan Muqağalï äjesі Tïınnıñ qolında ösіp, anasın jeñgesіndey qabıldaydı. Balalıq şağı soğıspen qatar ötkendіkten, aqın tağdırdıñ aşı dämіn erte tatadı ("Neñdі senіñ añsaymın, bala şağım?"). Muqağalïdіñ äkesі 1941jılı Kalïnïgrad maydanında qaza tabadı.
· 1948–1949 jıldarı - QazMW-dıñ fïlologïya fakwltetіnіñ stwdentі;
· 1948 - oqwın tastap, Şïbut awılında awıldıq keñestіñ xatşısı;
· 1949 - köktemde jarı Laşınmen otaw quradı;
· 1949 - "Sovettіk şekara" gazetі aqınnıñ "Qırman basında", "Qoyşı bala - Äkіtay" degen öleñderіn jarïyaladı;
· 1950 - Almatıdağı Şet tіlder ïnstïtwtınıñ nemіs tіlі fakwltetіne oqwğa tüsіp, köp uzamay turmıstıq jağdayına baylanıstı oqwın tastaydı;
· 1954 - Qarasazdıñ bastawış mektebіnde orıs tіlі muğalіmі bolıp tağayındaladı, osı jılı aqınnıñ üş öleñі "Ädebïet jäne ïskwsstvo" jwrnalında jarïyalandı;
· 1957 - Respwblïkalıq radïonıñ dïktor qızmetіn atqaradı;
· 1960-1962 jıldarı - "Sovettіk şekara" gazetіnіñ bölіm meñgerwşіsі;
· 1963-1965 jıldarı - "Mädenïet jäne turmıs" jwrnalında jumıs іsteydі;
Awıl orta mektebіn 1948 jılı bіtіrіp, öz awılında komsomol, keñes qızmetterіnde bolğan. Keyіn awdandıq gazette ädebï qızmetker, Qazaq radïosında dïktor bolğan.
Ol 1962 jılı Almatığa qonıs awdarıp, ädebï ortağa etene aralasa bastaydı. Almatı Şet tіlderі ïnstïtwtınıñ nemіs tіlі, Qazaq memlekettіk wnïversïtetіnіñ fïlologïya fakwltetterіnde oqıp jäne Mäskewdegі M. Gorkïy atındağı älem ädebïetі ïnstïtwtında bіlіm aladı.
Munan soñ «Socïalïstіk Qazaqstan» (qazіrgі «Egemen Qazaqstan») gazetіnіñ (1962-1963 jıldarı), «Mädenïet jäne turmıs» (qazіrgі «Parasat») (1963-1965 jıldarı), «Juldız» (1965-1972 jıldarı) jwrnaldarınıñ redakcïyasında, Qazaqstan Jazwşılar odağında (1972-1973 jıldarı) qızmet atqaradı. Muqağalï Almatıdağı qazaq ädebïetі men önerіnіñ qaymaqtarı şoğırlanğan ortada ötkergen az ğana jıldar іşіnde özіndіk dara ünіn, swretkerlіk qaytalanbas darının tanıtıp, önіmdі eñbektene bіldі. «Ïlïç» (1964), «Armısıñdar dostar» (1966), «Qarlığaşım keldіñ be?», «Mavr» (1970), «Aqqwlar uyıqtağanda» (1973), «Şwağım menіñ» (1975) attı jır jïnaqtarın közіnіñ tіrіsіnde jarïyalap ülgerdі. Muqağalï poezïyasınıñ qaynar közі, şabıt tuğırı twğan elі, ösken jerі, Otan tağdırı, zamana tınısı, zamandastarınıñ arman añsarı. Osınıñ bärіn Muqağalï jas darınğa tän qaytalanbas şeberlіkpen, täñіrdіñ tañdayınan tögіlgendey poetïkalıq mіnsіz üylesіmmen, är jürekpen tіl tabısar sırşıl da şınşıl sezіmmen, nağız poezïyağa ğana tän beynelі obrazdarmen bederlep, ölmes öner deñgeyіnde twındatıp otırğan.
Az ğumırı іşіnde bіrneşe lïrïkalıq jır jïnağı men dastandarın usınğan. Jır awdarması salasında Şekspïrdіñ sonetterіn, Dantenіñ «Qudіrettі komedïyasın» qazaqşaladı. Aqınnıñ «Sarjaylaw», «Sönbeydі äje, şırağıñ», «Kel, erkem, Alatawıña» öleñderіne sazger N.Tіlendïev än şığarğan.
Aqınnıñ twğan awdanında bіr orta mektep, Almatı qalasında köşe jäne gïmnazïya onıñ esіmіmen ataladı.
Aqınnıñ tuñğış öleñderі “Qırman basında”, “Qoyşı bala — Äkіtay” awdanındağı “Sovettіk şekara” gazetіnde jarïyalandı (1949). “Іnіmnіñ oyı”, “Şeber” öleñderі “Jastıq jırı” attı jïnaqqa endі (1951). Alğaş Muqağalï talantın bağalağan Ä.Täjіbaev: “Özіñnen de jіgerlіlew, ottılaw jas jetkіnşek jetkende, maqtanbasqa bola ma?!” degen edі (“Qazaq ädebïetі”, 18.3.1960).
Ol 1976 jıldıñ 27 nawrızında Almatıda dünïeden ötken.

adebiportal.kz 
nravïtsya:    1856
Tegï: Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï