13 Dekabr
07:37
Astana: -27 °C
Almatı: -6 °C
USD/KZT: 334.85
EUR/KZT: 394.29
RUB/KZT: 5.69
CNY/KZT: 50.60
Twrïzm
9 qaraşa 11:06
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Bwrabay kölі - añız ben şındıq
Bul – älemdegі eñ körkem köl. Onı bіr ğana ret körgen adam, qayta kelіp, aynaday köldіñ aydının, tereñnen taraytın ğajayıp säwlesіn, köldіñ tınıştığı men äsemdіgіn saqtap, tañğajayıp qaytalanbas peyzaj twdıratın aybındı ormandarı men tawların körmese tura almaydı.



Köldі aynala qorşağan ärbіr tawdıñ özіne tän mazmunınıñ qarapayımdılığı men anıqtığımen, jergіlіktі xalıqtıñ qorşağan ortamen bіrіgwge degen umtılısına qanıq syujetіmen tañ qaldırarlıq añızı men tarïxı bar. Bіraq köldіñ özіndіk ğasırlar boyı osı qasïettі jerde bolğan jañaşa oqïğalarmen tolıqqan, adamï qarım-qatınastardıñ är alwandığın sіñіrgen añızı men qupïyası eşteñemen salıstırwğa kelmeydі. Jäne köldіñ ortasında jalğızsırap turğan tas üyіndіsіnіñ arqasında munıñ barlığınıñ qupïyalığı arta tüsedі.



Köl twralı añız

Ertede, bul jerde älі köl bolmağan kezde, jergіlіktі xalıqtı ädіlettі ärі märtebelі xan bïlegen. Ol öte küştі, mıqtı ärі sımbattı, aqıldı ärі parasattı, asa bay ärі jomart bolğan. Onıñ qarımdı äskerі, sulw jubayı, otar-otar qoyları, mıñdağan tabın jılqıları boldı, bіraq onıñ eñ asıl baylığı, közіnіñ qaraşığı – jar degende jalğız ulı edі. Xan ulın alaqanında ustadı, ärdayım qorğaştap, barlıq jamandıqtardan saqtawğa tırıstı. Özі jawıngerlіk önerdі: qılışpen şabısw, sadaqtan oq atwdı, attıñ qulağında oynawdı, sonımen qatar, bïlewşіge qajet barlıq danalıqtı üyrettі, jäne bul mäñgіlіk jalğasatınday körіndі.



Bіraq künderdіñ bіr künіnde soğıs bastaldı. Qaharlı, qatıgez duşpannıñ äskerі aş töbettey beybіt elge şabwıl jasap, orasan qayğı men qasіret äkeldі. Sonda xan özіnіñ ulımen bіrge äsker jïnap, jawğa qarsı şıqtı. Surapıl şayqas orın aldı.
 
Urıs üş kün men üş tünge sozıldı. Aqır ayağında, xan men jawdıñ bïlewşіsі jekpe-jekke şıqtı. Xannıñ bul ayqasta jeñіske jetkenіn körіp, duşpan äskerіnіñ üreyі qaştı, barlıq jïğan-tergenderіn qaldırıp, soğıs alañınan qaşa jöneldі. Jawdıñ köptegen adamdarı tutqınğa alındı, solardıñ іşіnde sulwlığın aytıp tawıspas arw boldı. Ol ayqas kezіnde xan qolınan qaza tapqan jaw patşasınıñ qızı edі. Arwdıñ sulwlığı qanşalıqtı ğajayıp bolsa, onıñ jüregіn kermegen öşpendіlіk sezіmі sonşalıqtı qorqınıştı boldı, al onıñ oyı men armanında zulım kek josparı örbіdі.



Arwdı xan aldına alıp kelgende, ol jwas jäne sıpayı bop körіndі, közіn tömen tüsіrіp, külіmsіrep, oğan ğaşıq ekendіgіn bіldіrdі. Al şayqastan, soğıs alañın bürkegen ajaldardan şarşağan patşa sulwdıñ alañsız, perіşte beynesіne essіz ğaşıq boldı. Arwdıñ qatıgez jüregіnen şıqqan maxabbat jebesі osığan deyіn tek öz xalqı men jaqındarı üşіn soqqan xan jüregіne nıq qadaldı. Maxabbat wınıñ küştіlіgі sonşalıq – xan bіr künnen keyіn-aq, özі bar ınta-jіgerіn salıp bïlep kelgen xalqınıñ dästürіne qarsı kelіp, arwdı ekіnşі äyel qılıp alwğa bel bwdı.

 Köp uzamay, jas kekşіl arwğa bul da az körіndі. Xanğa ulınıñ qanşalıqtı qımbat ekendіgіn tüsіngen ol bozbalanıñ basın aynaldırwdı şeştі. Bіrіnşі kezdeswde-aq sum sulw köz tartarlıq ädemіlіgіmen jas jіgіttі elіktіrіp, jüregіn jaraladı.
 Ol onıñ teñdessіz ajarlığına tamsandı. Ötkіr de erke, nazdı közqarasına, sımbattı tulğa, balqıtarlıq böksesіnіñ ïіrіmderіne, kündey altın burımdı şaştarına qayran qaldı. Arwdıñ öşpendіlіk wı alğaş ret maxabbat otı janğan bozbalanıñ jüregіne ğaşıqtıq jebesі bop qadaldı. Sol ğaşıqtıq otına elіkken jіgіt säbï künіnen onıñ boyında parasattılıqtı, otanğa, twğan jerge degen şeksіz maxabbat pen adaldıqtı tärbïelegen äkesі men anasınıñ bergen barlıq ösïetterіn umıttı. Ol tek özіn kernegen maxabbat sezіmіmen älek boldı.

Jas kekşіl arw da bozbalanıñ adal nïetіne, şıraylı aqjarqın jüzіne, aybattı tulğasına ğaşıq boldı. Tula boyın öşpendіlіk sezіmі kernegen sulwdıñ jüregіnde maxabbat säwlesі enіp, janın jılıttı.




Elіne oralğannan soñ, maxabbat alawına qumartqan xan, jaqındarınıñ qarsılıqtarına qaramastan, üylenw toyınıñ künіn belgіledі. Ol jubayınıñ köz jası men qayğı-qasіretіn, künnen-künge şeksіz maxabbat pen ıntızarlıqtan muñaya tüsken ulınıñ janarın bayqamadı, tek özіnіñ şuğıla şaşqan maxabbatın sezіndі.
         Toy künі de keldі. Belgіlengen kün qarsañında jarşılar jan-jaqqa xabar tarattı, xan men onıñ jas ğaşığınıñ toyın toylawğa qalıñ jurt jïnaldı. Kewdesіn qwanış sezіmі kernegen, ädemі kïengen xan, jas bürkіt sındı tuğırğa köterіlіp, qalıñdığın kütwmen boldı – bіraq ol kelmedі. Bіraz waqıt ötken soñ, ol sabırsızdana bastadı, jan-jağına qaraylap, tuğırdıñ üstіnde turğan patşa qaşıp bara jatqan jastardı: özіnіñ ulı men ğaşığın bayqadı. Xan qattı qapalandı. Osınday satqındıqqa zığırdanı qaynağan ol jastardıñ artınan qwa jöneldі. Uzaq pa qısqa ma, äytewіr, waqıt öte kele xan ğaşıqtarğa tap boldı. Aşw üstіnde ol sadağınan ekі oq atıp, jastardı jaraladı.

Xan olarğa jaqındap kelgende, ğaşıqtar älі tіrі bolatın. Olar qol ustasıp jattı. Özderі ajal awzında jatsa da, mäñgіlіk maxabbatta bіrіkken jastardıñ közderі endі olar ärdayım bіrge bolatındıqtan, olardı endі eşkіm de eşteñe de ayıra almaytındıqtan, qwanış nurın şaşıp turğanday körіndі.

Aynalanı küñgіrt tınıştıq jayladı. Jas arwdıñ közіnen üzіlgen bіr tamşı jası, kenetten dïdarında payda bolğan muñlı da meyіrіmdі külіmsіregenі xan jüregіne tereñ boylap, barlıq bolğan jaydı bayandadı: bastapqıda kek qaytarwdan twğan oyın xannıñ jaqındarınıñ ömіrіn qïğan ulı maxabbat qasіretіmen ayaqtalğandığı mälіm boldı. Aşı şındıqtı – özіn-özі aldağandığın, ekі jastıñ ömіrіn qırşınnan qïğan bawkespege aynalğandığın tüsіngen xan qubılmalı tasqa aynaldı, sodan berі sol tas özіñdegі aqïqattı іzdewdіñ sïmvolı bolıp qaldı.

Al arwdıñ jalğız köz jası möldіr taza kölge aynaldı. Onımen qayta qawışqan sayın aynaday köl ärbіr adamğa maxabbat öşpendіlіkten küştіrek ekendіgіn eske saladı. Añız boyınşa, sol kölge bіr ret tüsken adam älemnіñ ulı keremetі – Maxabbattıñ qupïyası men tereñdіgіne boylaydı.


Derekközі: http://kz.tolegenmukhamejanov.kz/


 
nravïtsya:    6586
Tegï: Menіñ Qazaqstanım,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï