21 Avgwst
06:56
Astana: 6 °C
Almatı: 8 °C
USD/KZT: 332.80
EUR/KZT: 390.57
RUB/KZT: 5.60
CNY/KZT: 49.88
Ekonomïka
1 mawsım 11:14
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

​Dağdarısta bіlіksіz maman özge käsіppen aynalısadı-Qayrat Ulıbekov
Dağdarıs – meyramxana bïznesі üşіn ıñğaylı waqıt emes, al jaña meyramxana aşwğa tіpten qolaysız kezeñ sïyaqtı, bіraq Qayrat Ulıbekov olay emestіgіn däleldewde. Qazaqstandıq restorator, ProService Restaurants Corp meyramxana jelіsіnіñ qojayını Qayrat Ulıbekov  özіnіñ otandıq bïznestegі jïırma jıldıq täjіrïbesіnde alğaş ret «Kapïtal.kz» іskerlіk basılımına suxbat berwge kelіstі. Ol Qazaqstandağı meyramxana narığınıñ jay-küyіne qatıstı öz pіkіrіmen bölіse otırıp, osı bïznes türі üşіn aytarlıqtay qïınğa soğıp turğan qazіrgі şaqta qalay taqırğa otırıp qalmaw kerektіgі twralı äñgіmelep bergen edі.


- Sіzdіñ meyramxana bïznesіne kelwіñіzge ne türtkі bolğan edі?

Kölіk jäne kommwnïkacïya akademïyasın bіtіrgen soñ, mağan barmen bolıp näpaqa tawıp jürwіme twra keldі. Men bіr kezderі Brejnevtіñ äkіmşіlіk qızmetkerі bolıp іstegen mäskewlіk ataqtı restorator Marşaktıñ oqw-üyretw kwrsına tap boldım. Mäskewlіkter sol kezderі Qazaqstanda meyramxana aşıp, jergіlіktі qızmetkerlerdіñ bärіn üyretіp jatqan edі. Qazaqstandağı endі qalıptasa bastağan meyramxana іsі deñgeyіnіñ tömen bolğanı sonşalıq, qızmetkerler tіptі kofenіñ qanday türlerі bar ekenіn, şaraptıñ qanday sorttarı bolatının bіlmeytіn. Oqw-üyretw іsі jumıs barısında jürgіzіldі, bіr künі Marşak «aldağı 20 jıl іşіnde Qazaqstanda bіrde bіr durıs meyramxana bola qoymas» degendі ayttı. Onıñ sol sözі menіñ şımbayıma qattı battı, sonda özіme sapalı mekeme aşıp, onıñ qateleskenіn däleldeymіn dep wäde etken edіm. Köp uzamay, özіme bergen wädem menіñ armanıma aynaldı. Oqıp-üyrengen soñ barmen bolıp jumıs іstey jürіp, bіrtіndep osı salada özіmdі jetіldіrіp, özge meyramxana ustawşılardan köp närse üyrene bastadım.

Öz meyramxanamdı aşpas burın, aldımen 19 meyramxanada jaldamalı qızmetker bolıp jumıs іstedіm. 2004 jılğı dağdarıs waqıtında, 30 jasımda, özіmnіñ premïwm sanattı alğaşqı GQ meyramxanamdı aştım. Dostarımnıñ bärі bul іsіmdі essіzdіkke baladı, öytkenі sol waqıttarı meyramxanalar kerіsіnşe, jabılıp, oyınşılar narıqtan şığıp jatqan edі. Bіraq men tek dağdarıs waqıtında ğana murnın kökke kötergen juldızdardı emes, jumıs іstewge dayın şınayı jaqsı qızmetkerlerdі tabwğa boladı degen ustanımda boldım. Ata-anam menіñ aynalısıp jürgen käsіbіmdі bіrden qabılday almadı. Twısqandarıma çebwrekï satatın dämxana aştım dep qoyğanmın. Äkem GQ-ğa alğaş kelgende: «Dämxanañ ädemі eken» dedі. Sodan bastap ata-anam menіñ jumısıma tüsіnіstіkpen qaray bastadı.

- Meyramxana aşqan kezde restoratorlar qanday qïındıqtarğa tap bolıp jatadı?

Qazaqstanda özіn-özі ustaw mädenïetіne qatıstı ülken qïındıq bar. Bіz dayaşılar men özge de qızmet körsetwşіlerdі sıylay bermeymіz. Men dayaşı bolıp jumısqa turğanımda, alğaşında zalğa şığwğa uyalatınmın, menі körgender: «Onıñ anası ustaz, äkesі ïnjener-energetïk emes pe, al uldarı dayaşı bolıp ketken be?» dep aytatın şığar dep qısılatınmın. Ata-anam ne deydі? Bіr ay ötkenşe osınday oylardıñ qursawınan şığa almay jürdіm. Al waqıt öte kele, basqa meyramxanağa awısıp, bіrşama täjіrïbe jïnaqtap, jumısıma üyrene bastadım. Basqa da köptegen meyramxanalarda jumıs іstedіm, olardıñ köbіsі şeteldіk edі. Al as mäzіrі men servïs usınw kezіndegі emtïxannan öte almay qalğanda, mağan «senen jaqsı restorator şıqpaydı» desken edі. Menі sol sözder tіpten qamşılay tüstі! Söytp eşteñege qaramastan, öz armanıma aparar jolımdı jalğastıra berdіm.

- Jergіlіktі eñbek narığın eskersek, meyramxana üşіn qajettі qızmetkerdі taba bіlw qanşalıqtı oñay?

- Menіñşe, elіmіzdegі meyramxana käsіbіnde jaqsı mamandar az. 2008 jılğı dağdarısta, ötken devalvacïya kezeñіnde bіrşama meyramxanalar jabılıp qaldı, sondıqtan qazіrşe qızmetker tañdawğa mümkіndіk bar. Bügіnde jaqsı meyramxanadağı bіr orınğa bes ümіtkerden keledі, bul köñіl qwantarlıq jayt. Köptegen meyramxana ïelerі öz qızmetkerlerіn oqıtw tïіmsіz, öytkenі olar erte me, keş pe, bärіbіr köbіrek aqşa usınatın jaqqa ketіp qaladı degen pіkіrdі ustanadı. Al buğan qatıstı menіñ pіkіrіm basqaşa. Menіñ oyımşa, öz qızmetkerіñe qarjı jumsaw kerek. Tek sonda ğana payda taba alasıñ.

- Keybіr meyramxana ïelerі Reseydegі rwbl qunsızdanwınan keyіn bіzde reseylіk aspazdardıñ köbeya bastağanın aytadı. Rwbl qunsızdanwına qatıstı axwal jergіlіktі narıqqa qalay ıqpal ettі?

Ïä, bıltırğı jıldıñ soñındağı Reseyde orın alğan devalvacïyadan keyіn reseylіk aspazdardıñ, jalpı meyramxana qızmetkerlerіnіñ jumıs іzdep, qazaqstandıq narıqqa lap qoyğanın bayqawğa boladı. Olardıñ bіr bölіgі bіzdіñ aramızdan öz ornın tawıp ta jatır, endі bіrіne Reseyge qaytwına twra kelwde. Bul jerde mañızdı bіr närsenі eskerw qajet: reseylіkterdіñ tanım-tüsіnіgі basqaşa. Ïä, olar jumıstı tap-tuynaqtay etіp, keste boyınşa naqtı іsteydі, bіraq onday täsіl bіzge jaray bermeydі. Reseyden kelgen qızmetkerlerde jergіlіktі xalıqta bolatın şığısqa tän ïіlgіştіk qasïet joq.

- Al jalaqı jağı qalay? Jergіlіktі meyramxanalar şeteldіk nemese reseylіk qızmetkerlerge köbіrek aqşa tölewge dayın ba?

Joq, reseylіk aspazğa köbіrek aqşa töley qoyatındar bar dep oylamaymın. Qazіr aytalıq, jergіlіktі aspaz ben Mäskewden kelgen aspazdıñ jalaqıları bіrdey. Burın mäskewlіkterdіñ jalaqısı jergіlіktі qızmetkerlerge qarağanda üş-tört ese joğarı bolatın. Olar meyramxananıñ tasın örge domalatıp äketetіn mіnsіz ümіtkerler sïyaqtı bolıp körіnetіn. Alayda şınayı ömіrde kerіsіnşe bolıp jatadı.

Äwesqoylar ayqasqa şıqpaydı

- Dağdarıs waqıtında jumıs іstew qanşalıqtı qïın? Qızmetkerlerdі, qajettі orın men tutınwşılardı tabw oñayğa soğa ma?

Dağdarıs – bіlіksіz mamannıñ özge käsіppen aynalısatın kezі. Onday adamda öz käsіbіne degen moraldıq ta, qarjılıq ta, qanday da bіr jawapkerşіlіk te bolmaydı. Eger onday meyramxana ïesіne äldebіr іs-şaranı senіp tapsırsañız, al ol senіmdі aqtay almasa, odan eşteñenі qaytarıp ala almaysız. Ol sіzge іstіñ alğa jürmey qoyğanın aytıp, qolın sіltey saladı.

Bіzdіñ elіmіzde jaqsı aspaz ben mamandardı tabw qïın. Mäselen, eger aspaz bіr jerde ekі-üş jıl jumıs іstep, köp maqtaq estіp kelse, ol özіn juldız sanap şığa keledі. Ewropada bіr orında tapjılmay 10-12 jıl jumıs іstegen aspaz ğana jaqsı maman bolıp sanaladı, al bіzdegіler bіr-ekі jıl jumıs іstese boldı, bağasın köterіp şığa keledі. Oğan tañqalwğa da bolmas, öytkenі otandıq meyramxana bïznesіne nebärі, 18-20 jıl ğana boldı ğoy. Sondıqtan da osınday jağdaylar orın alıp jatır. Ewropanıñ öz mura-mïrası, tarïxı bar, al Qazaqstanda ol tarïx endі ğana jazıla bastadı.

Soğan qaramastan, bіzdіñ dayaşılardıñ Batıstağılarğa qarağanda artıqşılığı basım dep sanaymın. Batıstıq dayaşılar bärіn ayqın, nusqawlıq boyınşa naqtı atqarğanmen, swıq keledі. Bіzdіñ dayaşılarımızda aqjarqındıq, jılı jüzdіlіk bar. Bіzde bärі naşar dey berwge de bolmas.

Meyramxana narığında öz іsіne adal berіlgen bіlіktі mamandar sawsaqpen sanarlıq qana. Meyramxana bïznesіne joldan qosılıp ketknederdі jïі kezdestіrwge boladı. Meyramxana aşqısı kelgen adamnıñ qarjısı bolğanmen, onıñ negіzgі mamandığı jıljımaytın mülіk, munay, bank salası bolwı mümkіn. Bіraq ol qosımşa payda tabw üşіn meyramxana ïesі atanwdı jön köredі de, meyramxana aşadı. Bіraq bul käsіppen jan-tänіñmen aynalıswıñ kerek qoy, äytpese, eşteñe şıqpaydı. Bіr waqıtta bіrneşe şarwağa küş jumsawğa bolmaydı. Jaqsı meyramxanaşı özіn tolıqtay meyramxana şarwasına arnaydı. Onıñ aşqan meyramxanası ayrıqşa nazardı qajet etetіn balasına aynalwı tïіs.

Onıñ üstіne, jurt suranısınıñ ärqïlı bolatının tüsіne bіlw qajet. Bіrew äñgіmelesw üşіn keledі, bіrew jaqsı tağamdardan däm tatw üşіn keledі, endі bіrіne meyramxananıñ özі mañızdıraq. Jastar qayda otırğandığın körsetіp, sändі jerlerde tüsken swretterіn älewmettіk jelіge salğısı keledі. Meyramxana därejesіn de eskerw kerek. «A+» jäne «A» sanattı meyramxanalar – qala ortalığında ornalasqan qımbat ärі şalqığan orındardıñ bіrі. Onday jerlerge köbіnese, özіn körsetіp, özgelerge köz salw üşіn baradı, olar negіzіnen, naqtı bіr saltanattı keşke nemese toyğa arnaladı. As mäzіrі men tağamdarğa köp män bermeytіn meyramxanalar da bar. Olarda negіzgі nazar sırtqı körіnіske awdarıladı. «B+» jäne «B» sanattı meyramxanalar – anağurlım qarapayım keledі. Onday meyramxanalarğa jurt tamaqtanw üşіn baradı. Onıñ meymandarına maylıqtardıñ ayrıqşa bolwı nemese aspalı şamnıñ ädemі bolwı mіndettі emes, olar demalıp, keşkі as іşw üşіn keledі.

- Dağdarıs waqıtında qanday meyramxana türlerі utılmaydı?

Dağdarıs waqıtında meyramxananıñ belgіlі bіr türіnіñ murtın balta şappaydı, al endі bіrі narıqtan şığıp qaladı dewge bolmas. Tek öz іsіñmen berіle aynalıssañ boldı. Jaña aytıp ötkenіmdey, meyramxana basqarwdan özge, basqa bïznespen de aynalısatın meyramxana ïelerі bar, sonıñ saldarınan qïındıqtar twındawı mümkіn. Men restoratorlıqtan özge eşqanday käsіptі bіlmeymіn. Bar mäsele köñіl bölwde ğoy. Eger meyramxana ïesі bar küşіn tek bïznesіn damıtwğa arnasa, onıñ іsі bіrden alğa jıljıp sala bermek. Bar küşіñdі meyramxanağa srp etіp, onı süye bіlwіñ kerek. Meyramxananı sırttay basqarıp jüre berwge bolmaydı. Sen meyramxananı kіmge arnap aşqanıñdı este ustap, kelwşіlerіñdі jetіk bіlwge tïіssіñ. Eger soğan tïіstі nazar awdara bіlseñ, narıqtağı ärbіr dağdarıs senі de, meyramxanañdı da şıñday tüsedі. Premïwm sanattı meyramxanalar narıqtan ketedі dewge bolmaydı, öytkenі tek qızmet körsetwdіñ joğarğı deñgeyіne üyrenіp qalğan meymandar bärіbіr qaladı, olar jağdaydıñ quldırap ketwіne jol bermeydі.

- Narıqtıñ bul türіne qanşa aqşa qorımen kіrwge boladı?

Bärі ïdeyağa baylanıstı. Eger ïdeyañ jaqsı bolsa, onda bul narıqqa az somamen-aq kіrіp, bіr-ekі jıldıñ іşіnde bïznesіñdі keñeytіp, şarwañdı döñgeletіp alwğa boladı. Al eger ïdeyañ ortaşa, bіraq qarjıñ jetkіlіktі bolsa, al aşılğannan keyіn eşkіm bas suqpasa, meyramxanañız aldağı waqıtta jabılıp qalwı mümkіn. Aspazdı qaydan alasıñ, meyramxana ustanımı qanday boladı, ol qayda ornalasadı degendey, bärіn aldın ala közge elestetіp körw kerek. Ärïne, meyramxanağa salınğan qarjı soması da mañızdı, degenmen ol bastı närse emes. Bastısı, özіñ aynalısıp jürgen іsіñdі süyuge tïіssіñ.

Bіr aspan astında

- Sіz aşqan «Mäñgіlіk aspan» meyramxanası – jergіlіktі narıq üşіn aytarlıqtay ayrıqşa pіşіnde jasalğan. Köp qarjı quyılğanına qaramastan, meyramxananıñ ortaşa çegі edäwіr tömen eken, ornalasqan jerі de ortalıqtan alıstaw. Sіz nege däl sonday pіşіndі tañdadıñız, tüsіndіrіp ötesіz be?

Menіñ dostarımnıñ arasında Qazaqstanda turatın türlі ulttardıñ ökіlderі bar. Bärіmіz bas qosqanda qay ulttıñ tağamı dämdіrek dep dostıq köñіlden dawlasıp qalamız. Bіrde aytıstıñ qızıp ketkenі sonşa, sol sätte mağan türkі xalıqtarınıñ tağamdarı bіrіktіrіlgen meyramxana aşw ïdeyası kele qaldı.

«Mäñgіlіk aspan» meyramxanasınıñ tujırımdaması elbasımız Nursultan Nazarbaevtıñ Qazaqstandağı 130-dan astam türlі xalıqtar men ulıstardıñ tatw-tättі turwına bağıttalğan sayasatına uqsas.

Bіz bіr meyramxanada 9 türkіtіldes ulttıñ basın bіrіktіrmek bolıp şeştіk. Toğız sanı türkі tіlіnde «aspan» degen mağınanı bіldіredі, sondıqtan bіz meyramxanağa «Mäñgіlіk aspan» degen ataw qoydıq. Dämdі de erekşe tağamdar ärbіr ultta jetіp artıladı, bіraq bіz batıstıq asüydі qadіr tutıp, öz tağamdarımız jaylı bіle bermeymіz, bağalamaymız. Mısalı, spagettï ädette, ïtalïyalıq tağam bolıp sanaladı. Bіraq bіzdіñ analarımız ben äjelerіmіz qamırdan kespe jasap, lağman sozğan ğoy. Mağan jergіlіktі meyramxana ïelerіnіñ nege jergіlіktі tağamdarı bar meyramxana aşpaytını tüsіnіksіz, şın mänіsіnde, bіzge ïtalïyalıq nemese basqa bіr eldіkіnen görі, öz tağamdarımız jaqınıraq emes pe?

«Mäñgіlіk aspan» türkі tіldes xalıqtardıñ tağamdarı dayındalatın meyramxana – xalıqtıq meyramxana. Sondıqtan bіz onı zamanawï dïzaynmen ärlendіrіp, joğarğı deñgeydegі servïspen qamtamasız etwdі jön kördіk, eñ bastısı – bağası qoljetіmdі ärі jalpı jurtqa qolaylı. Ortaşa eseppen, bіr adamğa 4400 teñgeden şığadı.

- Meyramxananı aşwğa, ïdeyañızdı jüzege asırwğa, qızmetkerler tabwğa qanşa waqıt kettі?

Bіz «Mäñgіlіk aspanğa» qajettі toptı ekі jılday іzdedіk. Bar qïındıq - bіz oylastırğan tağamdardıñ bärіn eşkіmnіñ dayınday almaytındığında boldı. Meyramxanağa ğïmarat іzdestіrdіk, ol Ortalıq sayabaqqa qarsı ornalasqan. Ol jerdі tañdamas burın aldımen sayabaqqa kelwşіler sanına şolw jasap aldıq. Nawrızdan qazan ayına deyіn kelwşіler sanı şamamen, 4,5 mln adam bolıptı. Özіñіz oylap qarañız, sayabaqqa adam köp keletіn mawsımda bіzdіñ meyramxanamızğa da kelwşіler sanı az bolwşı ma edі.

Al meyramxana qurw twralı ïdeyanı pіsіrp-jetіldіrwge bіr jılday waqıt kettі. Şamamen, 3 ayday waqıt ataw tañdawğa, meyramxananıñ іşkі qabırğaların bezendіretіn swretşіler men öleñder tañdawğa kettі. Alwan türlі tağamdar köp bolğandıqtan, qajettі tağamdardı tañdaw da qïınğa soqtı, olardıñ іşіnen as mäzіrіne enetіnіn ğana tañdaw kerek edі. Bіz öz aspazdarımızdı Ortalıq Azïya elderіnen täjіrïbeden ötіp kelwge jіberdіk. Mısalı, juqa nan pіsіrwdі üyrenіp qaytw üşіn aspazdarımız Xorezmge barıp qayttı, endі bіrіn tïіstі täjіrïbe jïnap qaytw üşіn Taşkentke jіberdіk.

Köp närse qızmetkerlerge baylanıstı. Sondıqtan qonaqtarmen tіkeley jumıs jasaytın jelіlіk qızmetkerlerdі tañdaw qatañ jürgіzіldі. Mısalı, eger dayaşı meymanğa dörekіlіk körsetse, onda ol meyman qaytıp kelmey qoyadı, onımen qoymay, dos-jarandarına «ol meyramxanağa barmañdar» dep aytıp jüredі. Qalıptı jumıs іstep turatın maşïna qurastırw üşіn, ärbіr tetіk öz ornına ornatılwı tïіs.

- Sіzdіñ oyıñızşa, aldağı waqıttağı narıqtıñ jay-küyі qalay bolmaq?

Men bärі jaqsara tüsedі dep oylaymın. Almatıda da, basqa qalalarda da meyramxanalar köbeya beretіn boladı. Mädenïet damï tüswde. Restoratorlar sayaxatqa köptep şığıp, öz meyramxanalarına engіzwge qajettі türlі jañalıqtardı körwde. Sonday-aq, narıqqa şeteldіk meyramxanaşılar da kіrіp, ülken bäsekelestіk twdıra tüswde. Al meyramxanalar köbeygen sayın meymandardıñ utarı köp boladı, sebebі, bäsekelestіk meymanxana ïelerіnіñ bïznesі men servïsіn jaqsartıp, oğan qarjı quyuğa ïtermeleydі. Menіñşe, bolaşaqta «Mäñgіlіk aspan» sïyaqtı jaqsı ïntererі, jaqsı servïsі ärі qoljetіmdі bağası bar meyramxanalar arat tüsetіn boladı.

Derekközі: kapital.kz
nravïtsya:    952
Tegï: Bïznes,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï