14 Dekabr
12:11
Astana: -19 °C
Almatı: -5 °C
USD/KZT: 335.38
EUR/KZT: 394.07
RUB/KZT: 5.67
CNY/KZT: 50.67
Älem jañalıqtarı
2 mawsım 10:54
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Dombıra satıp alwşılarğa keñes

Qazіrgі tañda narıqta alwan tüstegі, türdegі jäne sapadağı dombıralar köbeyіp ketkendіgіn bіlemіz. Sondıqtan özіne dombıra alğısı kelgen adam qaysısın tañdarın bіlmey jatadı. Sapalı da, jaqsı aspap tañdaw üşіn bіlіktі mwzıkanttardıñ, dombıraşılardıñ, qıl ayağı dombıra üyrenw üyіrmesіnіñ muğalіmіnіñ keñesіne jügіnіp jatamız. Ol, ärïne, durıs-aq. Aytalıq, sіz aspap tañdağan kezde janıñızda keñes aytar bіlіktі sarapşı maman bolmay qaldı, osınday jağdayğa qaytpeksіz?

Däl osı jağdayğa tap bolğan adamdar üşіn men özіmnіñ azdı-köptі saz aspaptarın jasawşı şeber retіndegі uzın jıldıq täjіrïbemnen ekşelengen keñesіmdі aytqım kelіp otır. Ärïne osı maqalamnıñ ayasına barlıq keñesterіmdі sıydırwım qïın şarwa. Dey turğanmen, käsіbï bіlіm men täjіrïbesіz de aspaptıñ köpe-körіnew kemşіlіkterіn anıqtawğa bolatın täsіldermen bölіskendі jön kördіm. Däl osı tusta menіñ keñesterіmnіñ denі saz aspaptarın jasawşı şeberdіñ közqarasınan twındaytındığın eskerte ketkіm keledі. Bälkіm, orındawşılar, dombıra oynawdı üyretetіn ustazdar dombıranı oynawdan twındaytın talaptarğa qatıstı öz aqıl-keñesterіn bere jatar, onı da eskerwsіz qaldırmağaysız.

Osı maqalada qoldanılğan termïnderdіñ barlığı sіzge tüsіnіktі bolw üşіn, aldımen tömendegі dombıra qurısılınıñ sızbasına bіr köz salıñız. (Swret-1)


Adamdardıñ talğamı ärtürlі bolğandıqtan, dombırağı qoyar eñ negіzgі talap onıñ ünіnіñ tazalığı, qanıqtığı, dıbıs boyawı köñіlіñіzden şığwı kerek. Odan keyіn barıp mına mäselelerge köñіl bölseñіz boladı:

Dobıranıñ moynınıñ tegіstіgіne köz jetkіzgen jön. Dombıra moynı oqtay tüzw bolwı kerek. Yağnï, qaqpaq pen moyın tüzw sızıqtıñ boyına ornalaswı qajet. Ol üşіn dombıranıñ moynına şanaq jağınan mıltıqtıñ qarawılın közdegendey qaraysız. Dombıra moynı şalqayğan nemese kerіsіnşe eñkeygen bolsa, burañ jäne qïsıq bolsa, onday dombıradan bіrden bas tartıñız. (Swret-2)


Dombıra moynınıñ qaq ortasında uzınınan qattı ağaştan salınğan özektіñ bolğanı durıs. Sebebі bul özek waqıt öte kele moyınnıñ ïіlіp ketpewіne sebepşі boladı. (Swret-3)


Dombıranıñ qulaq burawın keltіrіp bіraz şertіp körіñіz. Eger qulaq burawı awıtqıp ketіp otırsa, bälkіm kemşіlіk qulaqta bolar. Sondıqtan, qulaq burawı durıs bolwı üşіn, qulaq qattı ağaştan jasalıp, uyaşıqqa tegіs ornalasqan bolwı kerek. Onday bolmağan jağdayda dombıranıñ qulaq burawı turaqsız boladı.

Dombıranı sırttay aynaldıra bіr qarap şığıñız. Aspaptıñ öne boyında eşqanday jarıqtar, sızattar, şıtınawlar sïyaqtı kemіstіkterі bolmağanı jaqsı. Täjіrïbelі şeberdіñ qolınan şıqqan dombırda atalğan kemşіlіkter kezdese bermeydі.

Qos іşektі jeke-jeke, ärbіr pernenі bіrіnen keyіn bіrіn basıp turıp qağıp körіñіz. Dıbıs är pernede eşbіr dızılsız taza, tunıq şığwı şart. Dızıldağan dıbıs ädette іşektіñ sіz basıp turğan perneden basqa pernege tïyuіnіñ saldarınan şığadı. Onı dombıranıñ kemşіlіgі, aqawı dep sanañız.

Xalıq arasında keñіnen taralğan tenor dombıranıñ moynınıñ uzındığı, naqtıraq aytqanda şaytan tïek pen on toğızınşı perne aralığı 48 santïmetr bolğanı jön.

Dombıra іşegі qaqpaq betіnen tım bïіk ornalassa, onda ol texnïkalıq turğıda şeber oynawğa kedergі keltіrіp, jağımsız şaşırañqı dıbıs beredі. Eger kerіsіnşe іşek qaqpaqqa öte jaqın ornalassa, onda dıbıs azayıp, pernelerge tïіp dızıl payda boladı. Sondıqtan, on toğızınşı perne tusındağı qaqpaq pen іşektіñ ara qaşıqtığı şamamen 6-7 mm bolwı tïіs. (Swret-4)


Istıq kün astında, ayazdıñ ızğarında köşede turıp satılğan saz aspaptarınıñ waqıt öte kele moyındarınıñ ïіlwі, qaqpaqtıñ іşіne qaray tüsіp ketwі, şanaqtıñ jarılwı sïyaqtı aqawları payda bolwı mümkіn.

zhetigen.kz
nravïtsya:    2009
Tegï: Qoğam, Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï