22 Noyabr
03:24
Astana: -11 °C
Almatı: -6 °C
USD/KZT: 330.29
EUR/KZT: 387.27
RUB/KZT: 5.56
CNY/KZT: 49.80
Ekonomïka
23 mawsım 11:57
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

​Elektrondı aqşa degenіmіz ne?
Älemnіñ damığan elderіnde elektrondı aqşa qoldanw keñіnen jayılğan. Sol aqşanıñ bwı bіzdіñ elge de kelіp jatır. Üyde otırıp kerek zatıñdı jer şarınıñ qïırınan satıp alıp jatsañ qanday keremet? Sonımen e-aqşa degen ne? Qaşan şıqtı? Paydası qanday? Qanşalıqtı zïyandı? 

Texnologïyalardıñ damwına baylanıstı turğındar arasında elektrondıq kommercïya keñіnen taralwda, jelі arqılı jetіldіrіlgen jaña tölem jasaw quraldarı payda bola bastadı. Ğalamtorda elektrondıq aqşa jüyelerі köbeyіp keledі, onıñ іşіnde köpşіlіkke äygіlі PayPal, StormPay, WebMoney, Transfer, Yandeks.Dengï jüyelerі.
2011 jılğı 21 şіldede «Elektrondıq aqşalardıñ mäselesі boyınşa Qazaqstan Respwblïkasınıñ keybіr zañ aktіlerіne özgerіster men tolıqtırwlar engіzw twralı» Qazaqstan Respwblïkası Zañınıñ qabıldanwı Qazaqstanda elektrondıq aqşanı zañdı türde şığarwğa jäne onı paydalanwğa negіz boldı. Tïіstі tüzetwler «QR Ulttıq Bank twralı», «QR bankter men bank qızmetі twralı», «Tölem jäne aqşa awdarw twralı» Zañdarına, sonday-aq, Salıq kodeksіne jäne Äkіmşіlіk quqıq buzwşılıq twralı kodekske de engіzіldі. 

Elektrondı aqşanıñ tarïxı sonaw 1918 jılı AQŞ-tıñ Federaldıq Rezerv Bankі telegraf arqılı aqşa jіberwіnen bastaw alğan. Arağa bіrtalay jıldar salıp 1993 jılı e-aqşanıñ damwı qayta jolğa qoyıldı. Sodan berі debït jäne kredït kartaların qoldanw ğana emes, ïnternet arqılı sawda-sattıq jasaw da keñіnen tarala bastadı. Ämïyanıñızğa mıs-mıs aqşañızdı sıydıra almay jürgen jandar üşіn kredït kartaları tïіmdі bolğanı anıq. Al, jerdіñ ekіnşі bіr qïırınan zat satıp alğıñız kelse, jol jürіp äwre bolmay üyde otırıp satıp alw üşіn onlayn-bankïng taptırmas qurılğı ekenі de şındıq. Al, osı bіr keremet aqşa jüyesіnіñ qanday artıqşılığı bar?

• Joğarıda atap ötkenіmіzdey ïnternet arqılı sawda-sattıq jasaw oñtaylı ärі tez.
• Aqşanı eseptep, qalğanın qaytıp berwge ketetіn waqıt ünemdeledі.
• Qaltada jürіp tüsіrіp alw, jırtıp alw, büldіrw sekіldі qïınşılıqtan qutılasız.
• Jasandı aqşağa urınıp qalwdan saqtaydı.
• Eşqaşan eskіrmeydі, özіnіñ sapasın joğaltpaydı.
• Ülken somadağı aqşanı saqtaw üşіn arnayı seyf alwdıñ eş qajetі joq.
• Şığını qağaz aqşa jasawğa ketetіn şığınğa qarağanda az.
Eger osınşalıqtı ıñğaylı bolatın bolsa, nelіkten barlıq jerde bul jüyenі qoldanbasqa degen zañdı suraq twadı. Buğan kedergі – e-aqşanıñ da basqa aqşa türlerі sekіldі özіndіk kemşіlіgі bar.
Eñ bastı kemşіlіgі, e-aqşanıñ qawіpsіzdіgіnde. Aqşa vïrtwaldı jüye boyınşa jumıs atqaratın bolğandıqtan xakerlerdіñ aqşanı öz şotına awdarıp alw mümkіndіgі bar. Sol sebeptі onlayn-bankïng jüyesіn qoldanatındarğa aqşasınıñ qawіpsіzdіgіn küşeytwge arnalğan qarapayım altı jol bar eken.
• E-aqşağa qatıstı qujattardı qupïya orında saqtağan jön. 2009 jılı orın alğan e-aqşanı urlawğa baylanıstı oqïğalardıñ 13%-ı tanıs-tarınan kelgen. Mümkіn bolsa ötіnіş jäne basqa da qujattardı jırtıp tastağan abzal.
• Barlıq şarwa ïnternet arqılı jasalınatın bolğandıqtan kompyuterge jaqsı antïvïrws ornatqan durıs jäne onıñ ärdayım bazasın jañalap otırw kerek. Ïnternet arqılı nemese telefonmen söyleskende jeke aqparattar men parolderdі aytwğa bolmaydı. Banktіñ saytına kіrgen kezde soğan uqsas özge sayttarmen şatıstırıp almaw kerek.
• Qupïya sözdі qoyğan kezde onıñ qarapayım bolmağanı jön. Ärіpter men sandardan quralğan qupïya söz qawіpsіz bolmaq. Tağı bіr ayta keterlіk närse, qoğamdıq orındarda Wі-Ğі jüyesі arqılı alıs-berіs jasamaw qupïyalıqtı qamtamasız etedі.
• Eñ kemі aptasına bіr ret özіñіzdіñ arnayı bölmeñіzge kіrіp jağdaydıñ qalay bolıp jatqanın bayqap turw da artıq emes.
• Özіñіzdіñ atıñızdan özgeler jaña qoldanwşı aşıp alwına jol bermeñіz.
• Ärqaşan kelіp tüsken xattarğa durıs köñіl awdarıñız. Sіzdіñ usınısıñızdı kredïtorlar quqıq buzwşılıqtı anıqtasa tez arada mäselenіñ bayıbın zertteñіz. Özge bіrewdіñ sіzdіñ atıñızdan sawda jasaw mümkіndіgіn eskerіp, barlığın retke keltіrwge asıqqan abzal.
Elektrondı aqşanıñ tağı bіr eñ ülken kemşіlіgі – aqşañızdıñ vïrtwaldı bolwı. Jahandı jalmağan dağdarıstıñ şığwına osı vïrtwaldı aqşanıñ şekten tıs köbeyіp ketwі de öz ülesіn qostı. Bükіl älemnіñ qarjısın basqarıp otırğan Federaldıq Rezerv Bankі bіr künde taqırğa otırğızıp ketwі mümkіn ekendіgіn de esten şığarmağan jön.


Derekközі: kerekinfo.kz
nravïtsya:    2089
Tegï: Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï