19 Avgwst
09:31
Astana: 12 °C
Almatı: 19 °C
USD/KZT: 332.80
EUR/KZT: 390.57
RUB/KZT: 5.60
CNY/KZT: 49.88
Älem jañalıqtarı
21 mawsım 12:05
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Qan tobı

1868 jılı bul künі Avstrïyanıñ ïmmwnolog därіgerі Karl Landşteyner dünïege  kelgen. 1900 jılı ol qan tobın aştı.

XX ğasırdıñ basına deyіn qan quyu qawіptі ärі küdіktі іs sanalğan edі. Landşteynerdіñ aşqan jañalığı mïllïondağan adamnıñ ömіrіn saqtap qalwğa mümkіndіk berdі.

Adamnıñ qan quramında qızıl tüstі tüyіrşіkter (erïtrocïtter) bar. Olardıñ betіnde antïgender (türlendіretіn antïdeneler) ornalasqan.  Antïgender - bul ïmmwn jüyesіnіñ öz ağzasındağı jaswşalardı ajıratwğa kömektesetіn markerler. Adamda antïgenderdіñ 2 negіzgі türі bolwı mümkіn: A antïgenі, V antïgenі.

Qannıñ quramında sonımen bіrge aq ïmmwndıq jaswşalar (leykocïtter) boladı. Olar antïgen markerlerіn sanap, böten denelerdі anıqtaydı, tapqan jağdayda, bögde antïgenderі bar jaswşalardı joyatın antïdeneler şığarıla bastaydı. Antïdenelerdіñ 2 negіzgі türі bar: A antïdeneler, V antïdeneler.

Qan toptarı jäne olardıñ säykestіgі


Qannıñ negіzgі 4 tobı bar. Qan beretіn adamdı - donor (latınşa «donore» – sıylawşı), qabıldaytın adamdı – recïpïent (latınşa «recepiens» -qabıldawşı) deydі.

0 tobı (I top) «Ämbebap donor»

0 qan tobı bar adamnıñ A jäne V antïgenderі joq. Sondıqtan munday qandı kez kelgen qan tobı bar adamdarğa quyuğa boladı, sebebі ol bögde qan retіnde qabıldanbaydı. Sonımen bіrge osınday ağzada AV-antïdenelerі bar, sondıqtan ïmmwndıq jüye özіnen basqa qan tobın qabıldamaydı.

A tobı (II top)

Bul ağzada a antïgenderі men V antïdenelerі bar, sondıqtan ol 0 jäne A (I jäne II toptar) qanın qabılday aladı, V jäne AV antïgenderі bar jaswşalar bögde bolıp tanıladı.

V tobı  (III top)

Osınday qannıñ quramında V antïgenderі men A antïdenelerі bar. Ağza 0 jäne V (I jäne II top) qanın qabılday aladı.

AV tobı (IV top) «Ämbebap recïpïent»

Osınday ağzada A jäne V antïgenderіnіñ ekewі de bar. Munday qanı bar adam kez kelgen toptağı qandı qabılday aladı, sebebі onıñ qanında antïdeneler joq.

Rezws faktor Rh

Erïtrocïtterdіñ betіnde rezws faktorğa jawap beretіn basqa antïdenelerdіñ belgіlі bіr tobı ornalaswı mümkіn. Eger olbar bolsa, qan rezwsı oñ Rh+ boladı. Eger antïdenelerdіñ bul tobı bolmasa, rezws terіs Rh-.

Qan rezwsı terіs adamdar tek rezwsı terіs qandı ğana qabılday aladı. Rezwsı oñ adamdar ekі türіn de qabılday aladı.

Osılayşa, kez kelgen recïpïentke quyuğa bolatın eñ «ämbebap» qan – rezwsı terіs 0 tobındağı qan (0(I) Rh-).

Qazіrgі medïcïnada qandı tek öz tobına quyu qajet degen qağïdatı qoldanıladı. Bul maqsatpen bügіnde köptegen jağdaylarda qannıñ erïtrocïttіk massa, leykocïttіk massa jäne t.b. sïyaqtı quramdas bölіkterі ğana quyıladı. Eger qan toptarı säykes kelmese, erïtrocïtter jelіmdenіp qaladı da, ayağı sätsіzdіkke uşıraydı.

bilim-all.kz
nravïtsya:    1019
Tegï: Densawlıq,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï