18 Dekabr
20:44
Astana: -18 °C
Almatı: -5 °C
USD/KZT: 335.33
EUR/KZT: 395.49
RUB/KZT: 5.70
CNY/KZT: 50.75
Twrïzm
5 nawrız 10:53
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Qayıñdı — tabïğï apattan payda bolğan köl

Almatı qalasınan 275 şaqırımday oñtüstіk – şığısqa qaray  teñіz deñgeyіnen 2000 metr bïіktіkte Küngey Alataw şatqalında Qayıñdı attı köl bar. Köldіñ qayıñdı atalwınıñ özі jerdіñ körіnіs-kelbetіne qaray aytılsa kerek. Öytkenі, bul jerde qayıñdı orman men köl bіr-bіrіmen astasıp, şektesіp, erekşe bіr tabïğï qubılıs jasap jatır.

Qayıñdı köl 1910 jılğı bolğan alapat jer sіlkіnіsіnіñ nätïjesіnde payda boldı. Jer terbelwі nätïjesіnen bolğan taw bökterіndegі ülken şuñqırğa sw jïnalıp toğanğa aynalğan. 1980 jılı tabïğat qubılıstarınıñ nätïjesіnde  Qayıñdı kölіnіñ awdanı bіrşama kіşіreydі.

Köldіñ qazіrgі tañda uzındığı 400 metrdі qurasa, sw aydınınıñ tereñdіgі 21 metr. Al tabïğï toğandağı swdıñ joğarğı  temperatwrası +6 gradwsqa deyіn köterіledі.  Jalpı, jaz aylarında mundağı  awa rayınıñ ortaşa temperatwrası +23 gradwstı körsetіp turadı.

Sw aydını tek qayıñ ormandar qorşağandıqtan aynala Qayıñdı (qayıñı mol jer) dep atalğan.

Köldіñ jan-jağı tügeldey taw qorşap tur. Osı bіr bïіk taw jotalarınan Satı şatqalı men Şіlіk özenіnіñ keremet körіnіsіn tamaşalawğa boladı.

Osı mañnan ötіp bara jatqan jolawşınıñ köz aldında ädemі körіnіs turadı. Swğa batqan kemelerge uqsas Tyan-Şan şırşalarınıñ sw tübіnen tіkіreye köterіlgen dіñderі twra bіr sw astı kemesіnіñ tіkіreyіp aldımen körіnetіn radïo antenasınday bolıp közge şalınadı. Däl osı körіnіs ğasırdan da uzaq waqıt saqtalıp keledі.

Qayıñdıda balıq atawlı müldem joq. Sondıqtan bolar bul köldі «ölі» dep te ataydı. 1930 jılı kölge jınıs ormandı swda jüzetіn balıq türіn äkelіp jіbergen bolatın. Belgіsіz sebeptermen balıq tuqımı sol kezdіñ özіnde ömіrşeñdіk tanıta almadı. Degenmen, kölden tömen, özende forel jüzіp jüredі. Balıqşılar köldіñ jağasında otırıp, qarmaqtarımen awlap alğan balıqtarınan dämdі sorpa jasap іşіp, raxatqa bölenedі.

Köldіñ ormandı jağın qasqır, ayu, buğı men barıstar jäne köptegen tuyaqtı janwarlar meken etedі.

Bügіngі tañda swğa süñgіgіşter arasında tanımal bolğan köl mañında demalısqa arnalğan türlі şatırlarmen üyşіkter turğızılğan.

Sonday aq, Qayıñdı kölі şeteldіk twrïsterdіñ tamaşalaytın körіktі ornınına aynalğan ğajap meken.


munara.kz
nravïtsya:    1369
Tegï: Menіñ Qazaqstanım,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï