13 Dekabr
13:14
Astana: -22 °C
Almatı: -5 °C
USD/KZT: 334.85
EUR/KZT: 394.29
RUB/KZT: 5.69
CNY/KZT: 50.60
Älem jañalıqtarı
13 şіlde 15:15
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Qayırı mol - Qadіr tünі!
Qayırı mol - Qadіr tünі!



Babalarımızdan «Är kelgendі Qıdır bіl, är tünіñdі Qadіr bіl» degen danalıq sözі qalğan. Bul bіr jağınan qazaqtıñ keñpeyіl qonaqjaylığın bіldіrse, ekіnşі jağınan dіnge degen berіktіgіn de körsetse kerek. Mundağı Qadіr tünі bul - Qasïettі Quran Kärіm tüse bastağan erekşe qadіrlі tün. Mübäräk Ramazan ayınıñ soñğı on künіnіñ bіrіnde keledі delіnetіn osı erekşe tündі dіn bіlgіrlerі bïıl şіldenіñ 13-іnen 14-іne qarağanda dep belgіlep otır. Yağnï, bügіn kün batqan waqıttan bastap Qasïettі Qadіr tünі kіredі.Aylardıñ sultanı - Ramazan ayı bolsa, tünderdіñ eñ qundısı, eñ qasïettі tün - Qadіr tünі. Öytkenі, bul tün barşa adamzatqa arnalğan Quran Kärіmnіñ ayattarı tüse bastağan tün. Läylät-wl-Qadіr Orazanıñ soñğı on künіnіñ bіrіnde boladı. Musılman ümbetіne tüsіrіlgen qasïettі osı tün twralı Quran Kärіmnіñ Qadіr süresіnde aytıladı. Bes ayattan turatın sürede Qurannıñ Qadіr tünіnde tüsіrіlgendіgі, onıñ mıñ aydan qayırlı ekendіgі, bul tünde Jäbіreyіl perіşte Allanıñ ämіrіmen jer betіne tüsіp, odan basqa san jetpeytіn perіşteler de adamdarğa qızmet etetіndіgі jäne tañğa deyіn tınıştıq bolatındığı aytıladı. Qadіr tünі perіşteler musılmandarğa duğa oqıp, tіlewles boladı. Bul keşte jasalğan ğïbadattıñ mıñ ayğa, yağnï seksen üş jılğa teñ sawabı bolatındığına baylanıstı musılmandar Qadіr tünіn qulşılıqpen ötkіzwge tırısadı.

Keybіr rïwayattarğa qarağanda Qadіr tünі Ramazan ayınıñ 27-şі tünі degenmen Qadіr tünіnіñ däl qay tün ekenі naqtı belgіsіz. Bіraq Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) xadïs şärіpterі Qadіr tünі Ramazan ayınıñ soñğı on künіnіñ bіrіne jäne taq tünderіne säykes keletіndіgіn nusqağan. Ïslam ğalımdarınıñ közqarastarı boyınşa, bul tün Ramazan ayınıñ taq tünderіne, äsіrese, 27-şі tünіne säykes keledі. Olardıñ aytwınşa, Qadіr tünіnіñ naqtı datasınıñ belgіsіz bolwınıñ danalığı, musılmandar Ramazan ayınıñ tek sol tünіmen ğana şektelmey, soñğı on kün men tündі tügeldey qulşılıqpen ötkіzsіn degenіnde de bolwı mümkіn. Sebebі, Alla Elşіsіnіñ (s.ğ.s.) özі soñğı on tünnіñ bärіnde de qulşılıqpen ötkergen eken. Bul twralı Ayşa anamız: «Ramazannıñ soñğı on künі kelgende, Alla Elşіsі (s.ğ.s) tünderіn namazben ötkіzgen, otbası müşelerіn oyatqan jäne qulşılıqtarında erekşe ınta tanıtqan», - degen (äl-Bwxarï 2024, Mwslïm 1174). Sondıqtan taqwalar oraza ayınıñ soñğı on tünіn tügeldey qulşılıqpen ötkіzetіn bolğan.

Sonımen qatar, dіn ğalımdarı Qadіr tünіnіñ jalpı qasïetіn jumır bastı pende öz aqılımen bіle almaytının alğa tartadı. Sondıqtan Qadіr tünіnіñ ulıqtığı men artıqşılığı jayında Alla Tağala bılay degen eken: «Rasında, Bіz onı (Qurandı) Qadіr tünі tüsіrdіk. Al sağan Qadіr tünіnіñ ne ekenіn ne bіldіredі? Qadіr tünі mıñ aydan da artıq. Ol kezde Rabbılarınıñ qalawımen, Onıñ ärbіr ämіrі üşіn, perіşteler men Rux (Jäbіreyіl) tüsedі. Ol (tün) - tañ atqanşa sälem!» (Qadіr süresі 1-5 ayattar). Jäne de bılay degen: «Anıq Kіtappen ant etemіn! Bіz onı berekelі tünі tüsіrdіk, ärі Bіz eskertemіz. Bul tünі, Bіzdіñ ämіrіmіzben barlıq dana іster şeşіledі» (Dwxan süresі, 2-5 ayattar). Yağnï, Jaratwşı Ïemіz bul tünde jasalğan qulşılıqtı mıñ ayda jasalğan ğïbadattan artıq dep qabıldaydı.

Qasïettі tünnіñ «Qadіr» atalwınıñ sebebі ne?

Bükіl adamzatqa Quran tüse bastağan erekşe jäne qasïettі tünnіñ Qadіr atalwınıñ da sebebі bar eken. Bul arab tіlіndegі «qadr» sözі «män-mañız» jäne «ölşem», sonday-aq «qudıret» degen mağınalarğa döp keledі. Tünnіñ «Qadіr tünі» dep atalwın ïslam ğulamaları bul tünde Alla Tağala adamdardıñ kelesі jılğı tağdırın, yağnï ömіrі men ölіmіn, rïzıq-nesіbesіn, baqıttı nemese baqıtsız bolwın sol sekіldі tağı basqa jağdayların jazatındığımen baylanıstıradı. «Qadіr» jäne «tağdır» sözderіnіñ tübіrlestіgіnen de osını añğarwğa boladı. Änäs ïbn Mälïk bılay aytqan: «Ramazan kelgende, Allanıñ elşіsі (s.ğ.s.): «Rasında, senderge bul ay keldі! Onda, mıñ aydan da artıq bіr tün bar. Sonda kіm ol tünnen maqrum qalsa, onda ol onıñ barlıq ïgіlіgіnen maqrum qaladı. Al onıñ ïgіlіgіnen tek nağız ğana maqrum adam ayırılıp qaladı!», - dedі» (Ïbn Mdjah 1/289. Senіmdіlіgіn xafïz äl-Mwnzïrï jäne şeyx äl-Älbänï rastağan. "äs-Sïlsïlä äs-saxïxa" 1307). Qadіr tünіnde Jäbіreyіl men bükіl perіşteler jer betіne tüsedі. Allanıñ Elşіsі (s.ğ.s): «Şın mänіnde, Qadіr tünі jer betіnde, perіşteler usaq tastardan da köp boladı», - degen. Sonımen qatar, Payğambarımız (s.ğ.s): «Basqa waqıttarda ärbіr jaqsılıqtıñ sawabı on ese bolsa, erejep ayında jüzden asadı. Şağbanda üş jüzden asıp, Ramazanda mıñ esege artadı, juma tünderі mıñ eseden asıp, Qadіr tünіnde otız mıñğa deyіn jetedі», - degen eken. Tağı bіr xadïste: «Ramazan ayı boyınşa aqşam jäne tañ namazın jamağatpen oqığan adam Qadіr tünіnen köp nesіbe aladı», - degen. Endeşe Qadіr tünі Payğambarımızdıñ (s.ğ.s) ümbetіne degen tereñ süyіspenşіlіgіnen twındağan duğasınıñ qurmetі üşіn qabıl bolğan.

Qadіr tünіn qalay qarsı alıp, ötkіzgen jön?

Ïmam-moldalar «Allanıñ meyіrіmіnen ümіt etken ärbіr adam Qadіr tünі kіrmesten burın ğusıl alıp, tolıq jwınıp, däret alıp, taza kïіm kïіp, üstіne xoş ïіstі ätіr sewіp, qasïettі tündі kütwge dayındıq jasawı tïіs» dep esepteydі. Dіn ustawşılardıñ sözіne qarağanda, bul tündі jamağatpen bіr ortada - meşіtte ötkіzgen de abzalıraq. Öytkenі meşіtte köpşіlіk qulşılıq jasap, ïmamdar wağız aytadı. Sonımen qatar, Qadіr tünіnde üyde dіnï kіtap oqıp, dіnï fïlmder körw de ğïbadat bolıp sanaladı.

Bіrde Ayşa anamız Payğambarımızdan (s.ğ.s): «Wa, Allahtıñ elşіsі! Eger Qadіr tünіne jetsem qanday duğa oqïın?», - dep surağanda, Ol: «Allahwmma, ïnnäkä afwwn, tuxïbbwl afwa, faafw annï» (Wa Allahım! Sen tım keşіrіmdіsіñ, keşіrwdі jaqsı köresіñ, menі de keşіre gör!)», dep duğa etw kerektіgіn üyretken. Yağnï, Qadіr tünіnіñ qadіrіn bіlgenderge Allanıñ meyіrіmі men berekesі jawadı, al odan qur qalmaw adamnıñ rwxanï sergektіgіne baylanıstı. Payğambarımız üyretkendey, musılman balası ärbіr іsіne özіne berіlgen eñ soñğı mümkіndіk sekіldі qaray bіlwі kerek. Sol sebeptі Qadіr tünіn endі körem be, körmeymіn be, degendey öte bіr muqïyattılıqpen ötkіzgenі jön.

Osı tusta ayta keterlіk tağı bіr mäsele, qazaqtıñ dіn ğalımdarı keybіr musılmandardıñ Qadіr tüninde Qıdır atanı kütemiz dewіnen eşqanday dinï negiz qarastırmaydı. Olardıñ aytwınşa, bul añız. Sondıqtan da, dіndarlar bul tündі şınımen birewdi kütip emes, ayatta buyırılğan ğïbadattardı, qulşılıqtardı jasap, ïgі tіlek tіlep, sawaptardan ümit ete otırıp ötkizgen durıs dep esepteydі. Al tünnіñ barlıq waqıtın qulşılıqpen ötkіze almaytın kіsіler, tünnіñ bіr bölіgіn bolsa da іzgі amaldarmen ötkіzse boladı. Sonıñ іşіnde qasïettі tündі Alla Tağalağa qulşılıq jasaw, namaz oqw, Quran oqw, üyrenw, üyretw, wağız aytw jäne tıñdaw, şarïğat üyrenw, täsbіx tartw, dіnï kіtaptar oqw, dіnï fïlmder körw, meşіtke kelgende dünïe sözіn söylemew amaldarın orındaw arqılı zïyarat etіp ötkіzw kerek.

Qadіr keşіnіñ waqıtı kün batqannan säresіge deyіn jalğasadı. Bul tünnіñ ğïbadattarın musılmandar meşіtterde de, öz üylerіnde de atqara aladı. Keybіr musılmandar Qadіr tünіnde tünі boyı dastarxan jayıp qoyıp, qoldarın qwsırıp otırwmen şekteledі. Ne bolmasa, teledïdar qarap, äñgіme aytwmen ötkіzedі. Tünі boyı köz іlmey, uyıqtamay şıqsaq jetkіlіktі dep esepteydі. Dіn adamdarı bunı da qate dep sanaydı. Ïmamdardıñ aytwınşa, Qadіr tünіn ötkіzwde tünі boyı dastarxan jayıp qoyu şart emes. Eñ bastısı mümïnder bul tündі dayındıqsız ötkіzbewі tïіs. Öytkenі, Äbw Xurayra (r.a.) saxabamız jetkіzgen xadïste «Kіmde kіm Qadіr tünіnіñ artıqşılığına senіp, sawabın Alladan kütіp, ğïbadat, qulşılıqpen ötkіzse, ötken-ketken künäları keşіrіledі» delіngen (Buxarï, Qadіr, 1).

Endeşe berekesі men qayırı mol tündі bekerge ötkіzіp almayıq, barşa ağayınğa Qadіr tünіn ïgіlіkpen ötkіzwge näsіp etsіn!

QazAqparat
 
nravïtsya:    873
Tegï: Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï