17 Dekabr
12:10
Astana: -19 °C
Almatı: -7 °C
USD/KZT: 335.33
EUR/KZT: 395.49
RUB/KZT: 5.70
CNY/KZT: 50.75
Ekonomïka
18 mawsım 10:33
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Qazaqstan ekonomïkasın awır kezeñder kütіp tur
Qazaqstan ekonomïkasın awır kezeñder kütіp tur18 ïyunyaJergіlіktі sarapşılardıñ boljamınşa, Qazaqstan ekonomïkasındağı jağday şïkіzat bağası qımbattağan soñ ğana jaqsarwı mümkіn.



Jıl basında el prezïdentі Nursultan Nazarbaev qazaqstandıqtarğa «qatañ ünem sayasatına köşemіz» dep mälіmdegen. Byudjet şığını 700 mïllïard teñgege qısqardı. Ulttıq jäne basqarw kompanïyalarına dağdarısqa qarsı іs-şaralar äzіrlew tapsırıldı.

Bіlіm berw, densawlıq saqtaw jäne älewmettіk qamtw salasında salınıp jatqan jaña nısandardıñ keybіrіnіñ qurılısın toqtatw şeşіmі qabıldandı. Ğılım salası men densawlıq saqtaw mekemelerіn materïaldıq-texnïkalıq jabdıqtawğa bölіnetіn qarjı da qısqarıp jatır.

Ünemdew rejïmі bastalğanı aldımen şaxterler men öndіrіs mügedekterіne bіlіndі. Eñbek jäne azamattıq kodeksterge bïıl engіzіlgen tüzetwlerge säykes,olardıñ regressïvtі tölemderіn alıp tastap, eñ az zeynetaqı mölşerіn ğana qaldırdı, al tölemdі bіr ret berіletіn atawlı kömekpen almastırwğa wäde berіldі.

Jwırda ükіmet mekteptegі tegіn tamaqtı toqtattı, jaña oqw jılınan bastap oqwşılarğa tegіn tüskі as berіlmeydі.

Ekonomïst Sergey Smïrnov äldebіr jağımdı özgerіsterdі energïya reswrstarınıñ bağası qımbattağannan keyіn ğana kütwge boladı dep sanaydı. Öytkenі byudjettіñ negіzgі tabısı şïkіzattan tüsedі. Ol sіlteme jasağan xalıqaralıq sarapşılardıñ boljamınşa, kelesі jılı munaydıñ bіr barrelіnіñ bağası 70 dollardan aspaydı.

«Munay bağası qanday bolatının eşkіm döp basıp ayta almaydı. Qazіr bul jer sіlkіnіsіn boljawdan da qïın bolıp tur, — deydі Smïrnov.

Ewrazïya ekonomïkalıq odağı (EAEO) sïyaqtı soñğı ïntegracïyalıq procesterge qatıstı ekonomïst «äzіrşe ekonomïkadan görі sayasatqa köbіrek män berіlіp, sondıqtan elewlі nätïjeler bayqalmay tur» deydі. Sergey Smïrnov «onıñ üstіne, Reseyge salınğan sankcïyalardıñ äserі EAEO-ğa müşe elderge de tïedі» dep sanaydı.

Ekonomïster jaysız boljamdarın barlıq ekonomïkalıq körsetkіşterdіñ quldırawımen däyekteydі. Mısalı, ekonomïst Petr Svoïk «2014 jılı jalpı іşkі önіmnіñ (JІÖ) dollarğa şaqqandağı naqtı kölemі 230 mïllïard dollardan 214 mïllïard dollarğa deyіn kemіdі, al bul — jaqsılıqtıñ nışanı emes» deydі.

«Mına jağdaydan şığw öte qïın. Öñdelmegen şïkіzat eksportı men dayın tawar ïmportına negіzdelgen ekonomïkanıñ däwrenі bіtіp keledі. Şïkіzat bağası arzandap baradı, ärі qımbattaytın türі körіnbeydі. Bіraq eñ qorqınıştısı bul da emes. Bіzdі ekі närse şoşıtadı. Bіrіnşіsі – şetelden erterekte kelgen şetel ïnvestïcïyasınan tüsken ärі elden ketіp jatqan tabıs kölemі jaña kіrіs ösіmіnen asıp kettі. Ekіnşіsі – jaña qarızdardan görі, erterekte alınğan sırtqı qarızdı ötew köp qımbatqa tüsedі. Bul – dawası joq dert», — deydі ekonomïst Azattıq tіlşіsіne.

Petr Svoïktіñ pіkіrіnşe, ükіmet munday paradïgmadan bas tartw qajettіgіn älі tüsіngen joq. Svoïk «Olar bärі durıs, säl ünemdesek, bärі qalpına keledі dep oylaydı. Ekonomïkanıñ negіzgі prïncïpterіn, onımen bіrge sayasattı özgertwden olar äzіrşe qattı qorqatın sïyaqtı, bïlіk buğan dayın emes» deydі.

«Sondıqtan bіzdі nätïjesіn boljaw qïın bolatın qısqartw, qısw sïyaqtı perspektïva kütіp tur», — dep boljaydı ekonomïst.

Mawsımnıñ 17-sі künі parlament palatalarınıñ bіrlesken otırısında premer-mïnïstr Kärіm Mäsіmov sarapşınıñ sözіn rastağanday, «Bіz tayaw üş-bes jıl іşіnde reswrstar, şïkіzat tawarları, negіzgі eksporttıq tawarlarımızdıñ bağası arzan boladı dep sanaymız. Sondıqtan aldağı üş jıldıñ byudjetіn sırtqa eksporttaytın negіzgі tawarlarımızdıñ bağası arzan boladı degen eseppen jasawğa kіrіstіk. Al bul keybіr bağdarlamalar men byudjettіñ keybіr şığındarın qayta qarawdı talap etedі» dep xabarladı.

Al äzіrşe jurttıñ köbі teñge devalvacïyasın kütіp jür. Sarapşılardıñ köbі bul boljamdı jıl basınan aytıp keledі. Bіrewler «devalvacïya säwіrdіñ 26-sı künі, prezïdent saylaw ötken soñ boladı» dep boljağan. Endі jurt Qazaqstan prezïdentі men astanasınıñ twğan künі – 6 şіldenі ataydı.

Qarjılıq sarapşı Aydarxan Qusayınov Regnum agenttіgіne «Qazіr jeke tulğalardıñ 70, al bïznestіñ 65 payızınıñ depozïtі valyutada jatır. Quddı, 1998 jılı ömіr sürіp jatqandaymız. Ol kezde Azïyada turaqtı ekі valyuta — yuan men teñge qalğan bolatın. Qazіr de sonday jağdaydamız. Ol kezde jalğız Qazaqstan ğana özіn «qaytpas qaysar qalayı soldat» sanap edі, aqırı teñgenі bärіbіr devalvacïyaladı» dep xabarlaydı.

Qusayınov «devalvacïya asa qajet» dep mälіmdedі. Öytkenі onsız ekonomïka küyrep, öndіrіs orındarın jabwğa twra keledі.

Derekközі: Azattıq

 
nravïtsya:    738
Tegï: Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï