19 Oktyabr
04:07
Astana: 5 °C
Almatı: 5 °C
USD/KZT: 333.57
EUR/KZT: 391.81
RUB/KZT: 5.81
CNY/KZT: 50.37
Älem jañalıqtarı
24 tamız 15:47
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Qazaqstandıqtardıñ ölіm-jіtіmіne sebepşі 5 faktor


Densawlıq saqtaw mïnïstrlіgіnіñ mälіmetіnşe, qazaqstandıqtardıñ ölіm-jіtіmі körsetkіşіnіñ artwına jïі sebepşі bolatın 5 faktor bar eken. Sarapşılar osı atalğan sırqattar ömіr sürw uzaqtığın 8 jılğa deyіn qısqartadı degen pіkіr aytwda.

Sonımen ol qanday faktorlar?

Jürek-qan tamırları awrwları. Statïstïka mälіmetterіne jügіnsek, elіmіzdegі ölіm-jіtіmnіñ 26%-ı osı sebepten orın aladı eken. Jürek-qan tamırı awrwları älemnіñ köptegen damığan elderіnde densawlıq saqtaw salasındağı bastı problemalarınıñ bіrіne aynalıp otırğanı jasırın emes. Ol köbіne eresek adamdardı ne mügedektіkke şaldıqtıradı, nemese ölіmge äkelіp soqtıradı. Jalpı ölіm-jіtіmnіñ 52 payızın jürek-qan tamırı awrwları quraydı. Ewropada jıl sayın osı awrw saldarınan şamamen 3 mïllïon adam qaytıs bolsa, Reseyde 1 mïllïon adam, al Qazaqstanda 80 mıñ kіsі osı awrwdan köz jumadı. Jürek-qan tamırı awrwlarına äkelіp soqtıratın bastı sebepter qanday? Bastı sebep adamdardıñ öz densawlığına köñіl bölmewіnen desek, sonımen qatar jağımsız ekologïyanıñ da saldarı jeterlіk. Äsіrese, soñğı jıldarı ïnfarkt pen ïnswltten bolatın ölіm tım jïіlep baradı. Onıñ negіzіnde, aterosklerozdan basqa, adamdardıñ jüyke jüyesіnіñ şarşawı, olardıñ därmensіzdіkke uşırap, depressïyağa tüswі jatır.

Qaterlі іsіk – 13%. Bul – sarkoma (lat. cancer, carcіnoma jäne grek. karkіnos – şayan, krab) – tіnderdіñ aynalasında ösіp, olardıñ qızmetіn buzatın іsіkter. Osı іsіkterdіñ jayılwınan organïzmde metastaz procesі bastaladı. Іsіk taramdalıp, aynalası şayannıñ ayağı sïyaqtı bolğandıqtan rak dep atalğan. Qaterlі іsіktіñ neden payda bolatını belgіsіz bolğanımen qanday jerde, qanday sırtqı faktorlar äser etetіndіgі zerttelgen. Ol ayaq astınan payda bolmaydı, onıñ öswіne är türlі uzaqqa sozılğan patologïyalıq jağdaylar, mısalı, mezgіlіnde emdelmegen, uzaq waqıt jazılmay jürgen jara (іşek-qarın jarası, terі, jatır jaraları, t.b.) sebep boladı. Qaterlі іsіktіñ bïologïyalıq erekşelіgі sol – adam bіraz waqıtqa deyіn awrwın sezbey, іsіktіñ kölemі 5 sm-den asqanda ğana awırsına bastaydı. Іsіk ösіp, jayılğan kezde adamnıñ eñ mañızdı organdarın zaqımdap, olardıñ qızmetіn tejeydі. Emі – іsіkke jasalatın xïrwrgïyalıq operacïya, wltra-säwlemen küydіrw, xïmïyalıq terapïyalıq zattar jäne gormondar qabıldaw.

Jaraqattar – 11%. Jaraqat är türlі boladı (denege bögde zattıñ kіrіp ketwі, ne kesіp ketwі, tіstіñ ornı, oq tïyu t. b.). Dene jaraqattanğanda süyek, qan tamırları men nervter zaqımdanwı mümkіn. Jaraqattıñ awır-jeñіldіgі (äsіrese basqa, kewde men іşke tüsken jaraqat qawіptі) onıñ qay jerde ekendіgіne, ülken-kіşіlіgіne, sonday-aq qanşalıqtı lastanğanına, qannıñ qanşa ketkenіne baylanıstı. Tez jazılıp ketwі üşіn onı alğaş ret durıs tañwdıñ mañızı zor. Eger mümkіndіk bolsa, medïcïna mekemesіne barıp, sіrespe awrwına qarsı ektіrіp, jarasın tañdırw qajet. Eger japan dalada jaraqattanğan adam jarasın tañatın arnayı eşteme tabılmasa, onda otqa kïіz nemese şüberektі küydіre qaqtap barıp, jara betіne saladı da, jaqsılan tañıp tastaydı. Bіzdegі ölіmge sebepşі bolıp otırğan jaraqattardıñ іşіnde kölіk apatı kezіndegі awır jaralanw jïі kezdesedі eken.

Mïokard ïnfarktı – 5,5%. Mïokard ïnfarktı degenіmіz – koronarlı qan aynalımı jetіspewşіlіgіnіñ äserіnen jürek bulşıq etіnde bіr nemese bіrneşe ïşemïyalıq nekroz oşaqtarınıñ payda bolwımen sïpattalatın jürektіñ jedel ïşemïyalıq awrwı. Mïokard ïnfarktınıñ twındaw sebepterі – şamadan tıs tamaqtanw, tamaq racïonınıñ durıs bolmawı, qïmıl-qozğalıstıñ jetkіlіksіz bolwı, gïpertonïkalıq awrwlar jäne temekі tartw sïyaqtı jağımsız ädetter. Mïokard ïnfarktı soñğı jıldarı örşіp, äsіrese jas bwın men orta jastağı azamattar jïі uşıraytın boldı. Äyelderge qarağanda er adamdarda köp kezdesedі. Ïnfarkt probleması älі tolıq şeşіlgen joq jäne bul awrwdan ölіp ketwşіlerdіñ sanı barğan sayın ösіp otır.

Jüktіlіk jäne bala ölіmі – 3,6%. Elіmіzde bіr täwlіkte 800-ge jwıq säbï dünïe esіgіn aşadı. Alayda, bala ölіmі azaymay otır. Jıl basınan berі mıñnan astam şarana baqïlıq bolğan.

Jalpı, elіmіzdegі jas qızdardıñ 30 payızınıñ ğana densawlığı qanağattanarlıq deñgeyde eken. Al qalğan 70 payızınıñ densawlığında kіnärat barın mamandar joqqa şığarmaydı. Bolaşaq analardıñ densawlığında kezdesken munday sırqattardıñ qursaqtağı säbïge de öz äserіn tïgіzetіnі anıq. Sondıqtan, ömіrge urpaq äkeletіn analar öz densawlığına asqan jawapkerşіlіkpen qarawı kerek. Ana men bala ölіmі qanşa azaydı desek te, bärіbіr adam ölіmіne sebepşі faktordıñ bіrі retіnde qalıp otır.


Derekközі: korrespondent.kz
nravïtsya:    1074
Tegï: Densawlıq, Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï