17 Dekabr
08:30
Astana: -23 °C
Almatı: -9 °C
USD/KZT: 335.33
EUR/KZT: 395.49
RUB/KZT: 5.70
CNY/KZT: 50.75
Twrïzm
1 nawrız 16:02
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Qïın-Kerіş- "älemnіñ segіzіnşі keremetі" (foto)


Qazaqstanda adam tañğalarlıq jerlerі köp.  Solardıñ bіrі Qazaqstannıñ şığısında orın tepken Qïın-Kerіş şatqalı.
Gollïvwdtıñ «Marsïanïn» fïlmіnen keyіn köptegen älemdіk ïnternet-reswrstar Jerdegі Marsqa uqsas mekenderdіñ tіzіmіn quradı. Barlıq tіzіmde Qazaqstannıñ Qïın-Kerіş şatqalı köş basında tur dep jazadı "Ekspress K" basılımı. 



Zaysan kölіnіñ soltüstіgіnde Quyğan, Amanat, Aqswat, Mönekey, Jolnusqaw sïyaqtı awıl­dar turğındarı ejelden balıqşılıqtı käsіp etedі. Köldіñ soltüstіk şığısında Qïın kerіş degen geologtar men tabïğat tanwşılardı, arxeologtardı jіpsіz baylaytın jer bar. Bul atırap twralı da ğalımdar men natwralïst jazwşılar ara-tura jazıp jür. Qïın-Kerіşke bararda Qarabüyrek şoqısı men mundalaydı. 




Osı jota qıp-qızıl bolıp köz tartadı. Nege olay? «Topırağı nege qızıl?» degen sawal özіnen özі twındaydı. Geologtar bul aranı «balqıp jatqan adırlar» dep te ataydı. Qarabüyrek şoqısınıñ qarası körіngennen-aq türlі tüske enіp, sağım oynaydı. Jaqındağan sayın ot şaşqan sïyaqtı körіngen adırlar ayqın körіne bas­taydı. Sağımdar «qïsıq aynağa» tüskendey qubıladı. 




Jalt-jult etken ottı uşqın közdі arbaydı. Rasında tañğalarlıq-aq. Osınıñ bärіn sözbenen aytıp jetkіzw qïın. Beyne bіr ottı adırlarğa älemnіñ barlıq juldızdarı jawıp, endі torğa tüsken balıqtar sïyaqtı tıpırlap, köz qızıqtırar säwlesіn şaşıp, aspanğa uşıp ketkelі jatqanday körіnedі. Nağız – «Jatplanetalıq peyzaj». Ğajayıp adırlarğa qadam basqanda tüs körіp nemese ertegі älemіnde jürgendey sezіnesіñ. Köre kele jarqırağan juldızdardıñ da qupïyası aşıladı. Onıñ özі jarıq şaşqan kün nurımen şağılısqan drwzalar (bіr negіzdі krïstaldar tobı) men olardıñ jarıqşaqtarı eken. 
Bul degenіñіz, geologïyalıq Zaysan Koloradosı nemese älemnіñ keremetі – Qïın kerіş.
«Munda är kelgen sayın ke­rіşter är qırınan körіnedі», – dep jazadı jazwşı Borïs Şerbakov.
 
Zaysannıñ bul kerіşterі şögіndі jınıstardan payda bolğan. Mïllïondağan jıldar teñіz ben köl tübіnde jatqandıqtan, är türlі xïmïyalıq quramdağı qatparlar qabattasa bergen. Är geologïyalıq däwіr öz qoltañbasın, öz boyawın qaldırıp otırğan. Meyіrіmdі kün nurın tögіp, kök jasañ nwğa orandı, palmalar men paporotnïkterdіñ ornın qılqan japıraqtı ormandar basqanın da bastan keşіrdі. Olardıñ kerіşter men tasqa tüsken bederlerі bügіngі bіzge jazılğan xattay tañbalanıp qaldı. Osı aradan alıp tasbaqalar men jılandardıñ qañqaları sïyaqtı öte ertedegі tropïkalıq kezeñ fawnası men florasınıñ belgіlerі bolıp bіzge jettі. Alıp janwarlar men qustar zwlağan ğasırlarmen bіrge kettі. Qaharlı swıq klïmat pen qurğaqşılıqtar da öte şıqtı. Qazіrgі ösіmdіkterge uqsas tabïğat älemі de osı arada üstemdіk qurdı. Waqıt öte kele bіzdіñ planetamız jañaşa jasanıp şığa keldі. Artınşa osı alaptı muz qursawı basıp jattı. 




Erekşe tabïğatımen tamsandıratın Qïın-Kerіş şatqalı twrïsterdі tartwda zor älewetke ïe.


Ïnternet materïaldarı negіzderіnde äzіrlendі
nravïtsya:    2218
Tegï: Menіñ Qazaqstanım,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï