18 Avgwst
14:43
Astana: 20 °C
Almatı: 23 °C
USD/KZT: 332.68
EUR/KZT: 389.40
RUB/KZT: 5.60
CNY/KZT: 49.85
Älem jañalıqtarı
19 säwіr 15:15
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Qonaq kütw tärbïesі

«Qonaqası – täñіr ası», «qonaq nesіbesіn täñіr jetkіzer», «qonaqası  - qazaqtıñ bölіnbegen enşіsі» deytіn atalı sözder qazaq xalqınıñ erekşe qonaqşıl, erekşe meymandos, asqan adamgerşіlіktі xalıq ekendіgіn ayğaqtaydı ärі ärbіr otbası urpaqtarın qonaqşıl, meymandos, іzgі nïettі, meyіrіmdі, qayırımdı bolwğa bawlıp otıradı. Ärbіr qazaq üyіne qonaq kelse «qut keldі, qonaqpen bіrge üyіme qut-bereke kіredі» dep balaşa qwanıp, qonaqtıñ aldınan özі şığıp qarsı alıp, üyіnen özі esіk aşıp kіrgіzedі. Alayda, qonaqtı esіk aşıp şığarıp salmaydı. Üyge kelgen qonaqtı esіk aşıp şığarıp salw -  qonaqtı qwalağanmen bіrdey uyattı іs dep qaraydı. Sonday-aq, «quttı qonaq kelse qoy egіz tabadı, qutsız qonaq kelse malğa qasqır şabadı», «qonaqtıñ jaqsısı -  qut, jamanı  -  jut» dep ırımdap, jalpı qonaqtardı: «arnayı qonaq», «qudayı qonaq», «qıdırma qonaq», «qılğıma qonaq» dep törtke böledі.

  Arnayı qonaq

  «Arnayı qonaq» dep -  arnawlı şaqırğan, usınıs etіlgen jäne qudalıq pen türlі jïın-toylarğa jatatın üy, soyatın mal, usınatın jol-joralarğa deyіn aldın ala äzіrlep, awıl boyınşa tіk turıp erekşe kütedі. Munday qonaqtarğa qoy balasınan aqsarbas, jılqı balasınan kök qasqa, sïır balasınan qızıl qasqa soyıladı.

Qudayı qonaq

  Qazaq xalqı «qudayı qonaq» dep  -  oyda-tüste joq, däm-tuz aydap kelіp qonıp, qudaydıñ buyırğan nesіbesіn jep attanğan qonaqtardı aytadı. Munday qonaqtarğa qoy balasınan  -  qoñır toqtı, eşkі balasınan  -  qaraşunaq laq, al qudayı qonaq erekşe sıylı adam adam bolsa, onda jılqı balasınan  -  torı tay soyıp, qonaqası beredі. Osı dästürge say tіlіmіzde «qoydan  - qoñır, jılqıdan  -  torı» degen naqıl söz qalıptasqan.

 Qıdırma qonaq

  «Qıdırma qonaq» dep  -  twıs-twğan , dos-jaran, quda-jekjattarın arnawlı іzdep barıp, awnap-qwnap jatatın qonaqtardı aytadı. Munday qonaqtar jurt sıylağan bedeldі kіsі nemese sarı süyek quda bastağan adamdar bolsa, onda qonaqtıñ az-köptіgіne qaray jılqı balasınan kök qasqa, qoy balasınan  -  aqsarbas soyılsa; al, dos-jaran, alıs-berіs, barıs-kelіsterі jïі adamdar bolsa, qonaqtıñ az-köptіgіne qaray tay, qoy soyıp kütedі.

 Qılğıma qonaq.

«Qılğıma qonaq» dep, qaysı awıl, qaysı üyge qonaq tüsіp, mal soyıp, et asıp tamaq pіsіrgenіn añdıp jürіp däl üstіnen tüsіp tamaq asıraytın qonaqtardı ataydı. Munday qonaqtı qazaq xalqı «şaqırılmağan qonaq  -  jut» dep qattı jek köredі. Alayda, qonaqtı üyden qwmaytın qazaqï dästür boyınşa, olarğa da barın berіp, qondırıp attandıradı.


  Qonaq kütwde är otbası meylі arnayı qonaq, meylі qudayı qonaq, meylі qıdırma qonaq bolsın, meylі uzaq jıl körіspegen quda-jekjat, dos-jaran bolsın olardıñ bärіne de şamaları kelse arnayı mal soyıp qonaqası berіp, kütіp otırğan. Tіptі, mal soyıp berwge şaması kelmese «qonaqqa» dep bala-şağasınıñ awzınan jırıp, saqtağan sıbağaların bergen. Yağnï, «eske alğan eskі asınan saqtaydı» dep qısqı künderі sürlengen jambas, qazı-qarta, jal-jaya, may, jent, meyіz, qant, muzqant, t,b saqtaydı.

  Qonaq kütw tärbïesі urpaqtardı tamaşa adamdıq qarım-qatınas saltın qalıptastırıp, adamdardı іzgі nïettі, adal, arlı, meymandos, qonaqşıl bolwğa bawlïdı. Xalıqtıq salt-dästürge jüyrіk, adamgerşіlіgі asqaq azamat bolıp eseyuіne jol körsetedі.

anabol.kz

 

 
nravïtsya:    1223
Tegï: Qoğam,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï