19 Noyabr
12:59
Astana: -2 °C
Almatı: -1 °C
USD/KZT: 332.21
EUR/KZT: 391.74
RUB/KZT: 5.57
CNY/KZT: 50.08
Älem jañalıqtarı
11 nawrız 12:07
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Mal etіnіñ müşelerі jäne onıñ tabaqqa tartılw tärtіbі
Bügіnde jastarımızdıñ köbі mal soyudı bіlmeydі. Bіlgen künnіñ özіnde köpsandısı mal etіn müşelep buzwdı bіle bermeydі. Bügіn bіz oqırman bіle jürsіn  degen nïetpen mal etіnіñ keybіr müşelerіne qatıstı atawlardı usınıp otırmız.


Bas – іrі qarada ekі şeke dep ataladı.

Jaq – usaq malda tіlmen tutas jüredі. Іrі malda jaq ekіge ayırılıp, tіlі bölek müşe sanaladı.

Jaq et, urt et – іrі qarada bölek alınıp, qazanğa bölek tüsedі.

Moyın, altı bwın – qonaqqa, sıylı adamdarğa arnalğan müşelі tabaqqa salınbaydı.

Moyın et – іrі qarada, keyde usaq maldıñ da moyın etі bölek alınadı, onan köbіnde qwırdaq jasaydı.

Buğana – ekі jaqta 3 taldan 6 tal boladı, müşe ornına sanaladı.

Qara qabırğa – 6 tal boladı, müşemen bіrge tabaqqa tüsedі.

Sübe qabırğa – 6 tal, etegіmen qosıp alınadı, tañdawlı müşeler qatarına jatadı.

Qazı – semіz jılqıdan 20 qazığa deyіn aynaldırıladı, onıñ keybіrewі qabırğasız tіlіnіp, basqa maldıñ іşegіne aynaldırıladı.

Telşe qazı – jılqınıñ sübesі. Telşenі key jerde mürlemey jas küyіnde asadı.

Tös – küyewler men kelіnderge arnalğan sıbağa. Jas adamdarğa berwge de boladı. Qazaq saltında jılqı tösі men eşkі tösі «jaman küyewge» berіledі dep esepteledі, key jerde іrі maldıñ şerşewі de töske balanadı.

Tös et – jılqı, sïırda osılay ataladı. Kesek etterdіñ tañdawlısı, qwırdaq qwırıladı, sürlenedі.

Töstіk – usaq malda osılay ataladı, terіsіmen іstіkke şanşıp qaqtap jeydі. Dala awşılığında, jol azıqqa töstіk köp paydalanıladı.

Tösqaldaq – qoy men eşkіnіñ, äsіrese eşkіnіñ töstіgіn key jerlerde tösqaldaq dep ataydı.

Tös etek – mal tösіnіñ etek jağındağı kesek et. Köbіnde qwırdaqqa qwırıladı.

Keñіrdek – soğım soyğan kіsіnіñ moyın et jіberіp alğan «qol üzdіgіn» osılay ataydı.

Awız omırtqa – soğım soyğan künі tabaqqa mіndettі türde tüsetіn müşe, sıylı qonaqtıñ tabağına salwğa bolmaydı.

Kärі jіlіk – är malda ekіden boladı, jіlіk müşesіne kіredі, key jerde tіptі «kädelі jіlіk» eseptelіnedі.

Kärі jіlіktіñ oyındı etі – ekі bölek boladı, onı kärі jіlіktіñ aydar etі dep te ataydı.

Ortan jіlіk – ekew boladı. Müşelі jіlіkke jatadı.

Ortan jіlіktіñ oyındı etі – ekі bölek boladı, jumsaq et.

Jawırın – jіlіkterdіñ tömen därejelіsі, köbіnde basqa qosılıp keledі. Bul moñğoldarda eñ kädelі jіlіkke jatadı.

Jawırınnıñ surpı etі – ekі bölek kesek et.

Asıqtı jіlіk – ekew boladı. Jambastan keyіngі tañdawlı müşege jatadı, sıylı jastarğa, qız-küyewge (töspen bіrge) tartıladı.

Asıqtı jіlіktіñ aydar etі – ekі bölek boladı. Usaq malda bіrge, іrі qarada bölek boladı.

Toqbas jіlіk – qolda bolatın, etі molıraq ekі jіlіk.

Toqbas jіlіktіñ oyındı etі – ekі bölek boladı. Onı tobıq etі dep te ataydı.

Jambas – ekew boladı. Іrі maldıñ jambasın ekіge bölіp asadı, usaq maldıñ jambası tutas asıladı. Qay-qaysısı da tañdawlı müşege jatadı.

Jaya – іrі malda osılay ataladı. Jılqıda jal-jaya qadіrlі asqa jatadı, sürlenedі.

Jayanıñ etі – іrі qaranıñ jaya etіn 4-5 bölіkke bölіp aswğa, sürlewge boladı.

Beldeme – qoy-eşkіde osılay ataladı. Beldemşe, mıqın, uşa deytіnder de bar. Tañdawlı müşege jatadı.

Jalpaq omırtqa – іrі qaranıñ beldemesі. Tañdawlı müşege jatadı, sürlewge boladı.

Bälekey omırtqa – qol omırtqa dewşіler de bar. Kіşі därejelі omırtqağa jatadı.

Uzın omırtqa – 6 boladı, munı key jerde uşa deydі. Jalpaq omırtqağa teñ tañdawlı müşe, sürlenedі.

Arqa omırtqa – bul müşe qoy-eşkіde altıdan boladı. Etі öte jumsaq. Munı köbіnde mïbalawğa twraydı.

Jürek – köbіnde qız-kelіnşekke, balalarğa berіletіn müşe.

Bawır – maylı etke qosıp qwırdaqqa twraladı.

Kök bawır – otqa kömіp nemese asıp jeydі.

Bawır et (іrі malda) – asıp, qaqtap jewge, qwırwğa jörgemge qoswğa, borşa jasawğa tïіmdі sanalğan.

Büyrek – ekew boladı, balalardıñ sıbağası.

Kіsіge – jılqınıñ jürek mayı, jumırlardıñ bіr türі.

Ultabar – usaq maldıñ tañdawlı, eñ maylı müşesі. Baspen, keyde jambaspen bіrge tabaqqa tüsedі.

Qarta (jılqınıñ qarnı) – eñ tañdawlı müşenіñ bіrі.

Qïmay (sïırda) – sïırdıñ mayımen aynaldırıp, şwmaqtağan toq іşegі.

Toq іşek (qoy, eşkіde) – usaq maldıñ maylı іşegі, keyde onıñ іşіne et, may qosıp aynaldırıp jörgem jasaydı.

Tіk іşek – toq іşektіñ uşı, kötenіşek dep te ataladı. Sürenedі. Salt boyınşa köktem kezіnde töl bası twğanda alğaşqı wızğa qosıp asadı.

Jelіn – jelіn may, köbіnde ülkender jağı jeydі.

Örkeş – tüyenіñ may jïnaytın müşesі, onı köbіnde şıjğıradı.

Qomdıq – tüyenіñ müşesі, bul da şıjğırıladı.

Qarın – qoy etіmen bіrge tabaqqa tüsedі, qwırıladı, jılqı qarnı qarta retіnde bas tabaqqa salınadı.

Ökpe – usaq maldıñ ökpesі, qwırıladı, tabaqqa tüspeydі.

Öñeş – qazan basındağılar jeydі, tabaqqa tüspeydі.

Jal (6 kertpe) – jılqı etіnіñ tañdawlı müşesі. Sürlenedі. Bas tabaqqa tüsedі.

Sïraqtar – qoy-eşkіnіñ sïrağın, keyde tayınşa-torpaqtıñ sïrağın üytіp pіsіredі. Bul balalardıñ sıbağası.

Jalbırşaq qarın (sïırda) – qız-kelіnşektіñ sıbağası.

Tazqarın (jılqıda) – qız-kelіnşekterdіñ sıbağası.

Büyen – büyenge may, et tığıp tüyrep äsіp, meñіrew, jumır, tüymeş deytіn tağamdar jasaydı. Köbіnde qazan basındağılardıñ sıbağası.

Sürіnşek – tös süyektіñ bası. Et asqan künderі munı köbіnde küyewdіñ nemese kelіnnіñ müjіp kemіrwіne beredі.


namys.kz
nravïtsya:    34372
Tegï: Qoğam,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï

  • gwljanat2016-03-14 00:10:58
    molodcı! eto şïkarno.malo kto seyças eto znaet.
  • dodi2016-03-15 22:31:42
    1-e foto: golova doljna otdelno w nas kazaxstanskïx kazaxov podavatsya! Mojet eto prïnyato w mongolskïx, kïtayskïx....?
  • Azamat2016-04-03 18:25:18
    keremet, jaraysın
  • qazaq2016-05-20 05:02:36
    Kommentarïdі kazakşa jaz qazaqşa et jewdі bіlesіñ, qazaqtıñ tіlіnen jïrenesіñ.