20 Avgwst
21:17
Astana: 20 °C
Almatı: 17 °C
USD/KZT: 332.80
EUR/KZT: 390.57
RUB/KZT: 5.60
CNY/KZT: 49.88
Ekonomïka
14 mamır 17:24
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Nağız dağdarıs älі alda
Dağdarıstıñ şïelenіse tüswіne baylanıstı köptegen elderde aqşa basıp şığarw twralı usınıstar jïі aytıla bastadı. Qañtar ayınıñ soñında Ewroodaq Ortalıq bankі Ewropa ekonomïkasına şamamen, 1,1 mlrd ewro tüsіretіn sandıq jumsartwlardıñ bastalğanın jarïya ettі. Іs jüzіnde, bağdarlama 2016 jıldıñ qırküyek ayına deyіn jumıs іsteytіn boladı, onıñ bіrden äserі bіlіnіp, ewro 20%-ğa arzandadı. «Kapïtal.kz-ke» bergen suxbatında QR Prezïdentі janındağı Qazaqstandıq strategïyalıq zerttew ïnstïtwtınıñ bas ğılımï qızmetkerі, e.ğ.d. Vyaçeslav Dodonov Qazaqstandağı aqşanıñ qanşalıqtı jetkіlіktі ekendіgі twrasında äñgіmelegen edі.


- Soñğı 10 jıl іşіnde QR aqşa kölemі 495%-ğa öskennen keyіn, jıl basınan berі qayta tömendey bastadı. Qalay oylaysız, bul Ulttıq banktіñ öse bastağan ïnflyacïyanı baswğa degen qulşınısına baylanıstı ma, älde basqa da bіr sebepterі bar ma?

Aqşa kölemі azayıp jatır, öytkenі, onıñ negіzgі quramdarı, bärіnen burın, türlі depozït türlerі ( «Banktіk emes zañdı tulğalardıñ teñgemen aşılğan özge de depozïtterі men şeteldіk valyutağa awdarılğan depozïtterі» M2 agregatındağı edäwіr іrі quramdar) azayuda. Olar nege azayu üstіnde – bul endі basqa taqırıp, onı bіrden aşıp ayta qoyu qïın. Ol ötken jılğı devalvacïyanı kütw nätïjesіnen twındawı mümkіn dese de boladı, sol kezde xalıq ta, bïznes te barlıq artıq aqşasın valyutağa ayırbastap, devalvacïyanı kütіp otırdı – onıñ іşіnde, M2 agregatındağı körsetіlgen quram jıl basınan berі qazan ayına deyіn şamamen, 30%-ğa ösken. Al devalvacïya älі de orın ala qoymağandıqtan jäne depozïtte otıra berw tïіmdі bolmağandıqtan, ol depozïtterden bіrtіndep şığa bastağandar köbeyude, al olardıñ azayuı, öz kezegіnde, jalpı aqşa kölemіne äser etwde.

- Munday jağdayda key elderdіñ şenewnіkter (bіletіnі de, bіlmeytіnі de) aqşa basıp şığarw kerek degen usınıs ayta bastaydı. Qalay oylaysız, bankïrler aytpaqşı, äsіrese, tolıq qamtılw bolmay turğan şaqta QR Ulttıq bankі nege onday qadamğa barmay otır?

Bul sіrä, «jaman ädettіñ juqqıştığı» tärіzdі jağday bolsa kerek. Atalmış jağdayda, jaman ädet damığan ekonomïkalardağı ortalıq ozıq bankter qoldanatın sandıq jumsartw bolıp otır. Onda osı ädіs qoldanılğanda, deflyacïyanıñ kütіlwі, ekonomïkalıq quldıraw (nemese quldıraw boladı dep kütw), qarjı sektorındağı qïındıqtar, ekonomïkanıñ qor narığına tım täweldі bolwı tärіzdі naqtı bіr jağdaylar orın alğan edі. Bul qarjı narığına tım qattı täweldі bolıp ketken damığan ekonomïkalardıñ, onıñ іşіnde, makroekonomïkalıq qarım-qatınastıñ qazіrgі zamanğı türlerіnіñ öz erekşelіkterі. Budan özge,
- EO Ortalıq bankі jürgіzgen ayla-amaldardan keyіngі ewro bağamına qatıstı ne oylaysız?

Ewronıñ strategïyalıq bağamı öz sayasatın sandıq jumsartwdan bastağan EOB sayasatınıñ äserіnen tömendewі tïіs. Ras, atalmış jağdayda (bіrneşe ay burın bastalğan osı sayasattıñ kütken nätïjesіn qosqanda) ewro bağamı, şamamen, 20%-ın joğalttı, al quldıraw şamasınıñ şegі bolmaydı emes pe. Budan özge, FRJ (federaldı rezervtіk jüye) üstemenі köterwden bas tartqan jağdayda, bïıl ewro dollarğa qarağanda bіrşama turaqtanwı mümkіn.

Bіraq jalpı alğanda, bükіl mänіn, onıñ іşіnde, tanımal ewropalıq qïındıqtardı eskersek, ewronıñ keleşegіn bulıñğır dep bağalawğa boladı.

- Qarjı ïnstïtwttarı men agenttіkterі damwşı elderdegі qazіrgі dağdarıstı qızw talqılaw üstіnde. Sіz Qazaqstandağı qanday da bіr dağdarıs qubılıstarın körіp otırsız ba?

Agenttіkter bіtken іske qarap bağa beredі, mısalı, JІÖ quldırawı nemese ulttıq valyuta bağamınıñ edäwіr tömendewі orın alğan jağdayda, olar sol dälelderdі negіzge aladı. Qazaqstanda qazіrşe onday jağdaylar orın almağandıqtan, resmï türde, dağdarıs joq dep eseptewge boladı. Bіraq ekonomïkamızğa tüsіp jatqan qısımdar bar, ol ras. Munay öndіretіn ekonomïkada munay bağasınıñ ekі esege arzandap ketwі oğan kerі äser etpey qoymaydı. Ol äserler qazіrşe, valyutalıq narıqta, byudjettіk salada, negіzgі makroekonomïkalıq körestkіşterde dağdarısqa qarsı şaralar, Ulttıq qordan bölіngen qarajat esebіnen beytaraptandırılwda, bіraq qanday da bіr qısım bar. Mısalı, qañtar ayınıñ qortındısı boyınşa, eksport kölemі ötken jıldıñ qañtarına qarağanda 40%-ğa azayğan – munıñ munay bağası quldırawınıñ sırtqı faktorınan orın alğandığı tüsіnіktі ğoy. Bul faktordıñ eksportqa jäne tölem tepe-teñdіgіnіñ basqa da baptarına qısım tüsіretіnі de tüsіnіktі. Sondıqtan ökіnіşke qaray, nağız dağdarıstı bіz älі alda köretіn bolamız.

- Bіraz waqıt burın bïznesmenderіmіz Ulttıq bankten rwblge qatıstı jağdayğa baylanıstı devalvacïya jürgіzwdі surağan edі. Sіz reseylіk valyuta boljamın bağalay alasız ba jäne onıñ turaqtanwı teñgenіñ jağdayın qalay jaqsartwı mümkіn?

Menіñşe, rwbldіñ ädіl bağamı qazіrgі munay bağasına baylanıstı, dollarına 50-60 rwbl dälіzіnde tur. Teñgege qatıstı aytsaq, rwbl bağamı teñge bağamına aytarlıqtay äser etpeydі, soğan säykes, onıñ turaqtanwı teñgege de äser etpeydі, bul özge faktorlarğa, bärіnen burın, tölem teñgerіmіnіñ negіzgі baptarına – eksportqa, sawda balansınıñ saldosına, alğaşqı tüsіmder balansınıñ saldosına, qarjı eseptewlerі men ïnvestïcïyanıñ taza kіrіsі/şığısına negіzdelgen bağam.

- Bank sektorınıñ senіmdіlіk körestkіşterіnіñ bіrі – qolma qol jäne qolma qolsız qarjınıñ ülestіk arasalmağı bolıp tabıladı. Sіz qalay oylaysız, qazіrgі künі bank sektorına degen senіmdіlіk deñgeyі qanday?

Bіzde Ulttıq bank saytında aqşa agregattarınıñ statïstïkası bar. «Aqşalay baza» agregatında «QXB-dan tıs qolma qol aqşa» degen körsetkіş bar, 2015 jıldıñ aqpan ayında ol 1251 mlrd teñgenі quradı. Sol waqıttağı M3 agregatı (aqşa kölemі) jalpı alğanda, 12287 mlrd teñgenі qurap otır, sondıqtan qolma qol aqşa ülesі 10%-ğa jwıq. Bank sektorına degen senіmdіlіk deñgeyі, menіñşe, aytarlıqtay joğarı, soñğı kezderі osı deñgeydі şayqaltqan qanday da bіr qïındıqtar bayqalğan joq. Senіm ölşemі soñğı bіrneşe ayda müldem özgere qoymağan xalıqtıñ depozïtter kölemі bolwı mümkіn, qañtar jäne aqpan aylarında depozïtter bіrşama kemіgenmen, onı senіmdіlіk deñgeyіnіñ tömendewіnen boldı dep ayta almaymız, sіrä, bul qazaqstandıq ekonomïkadağı üy şarwaşılığına deyіn jetken sırtqı jağımsız äserler jïıntığındağı mawsımdıq faktor bolsa kerek.

- Ulttıq bank boljamı boyınşa, monetïzacïya deñgeyі bïılğı jılı 31,8-31,9 quraydı eken. 2012 jılı bul körsetkіş 36,4 bolğan edі. Onıñ tömendewі nege baylanıstı? Ekonomïster monetïzacïya joğarı bolğan sayın, bankterdіñ qarapayım azamattar men käsіporındarğa nesïege beretіn aqşası da köbіrek boladı deydі.

Bіzge alpawıt eldermen teñeswge älі erte – jalpı qarjı sektorımızdıñ damwı älі onday deñgeyge jete qoyğan joq. Monetïzacïya deñgeyіnіñ 2012 jılğı körsetkіşten kem bolwı bankterdegі aqşanıñ azdığınan emes (olardıñ aktïvterі soñğı jılda azayğan joq), atawlı JІÖ ösіmі qarqınınıñ aqşa kölemіnіñ ösw qarqınınan artığıraq bolwında.

Derekközі: kapital.kz
nravïtsya:    906
Tegï: Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï