16 Avgwst
19:06
Astana: 23 °C
Almatı: 27 °C
USD/KZT: 332.91
EUR/KZT: 391.17
RUB/KZT: 5.55
CNY/KZT: 49.84
Kerbez
3 tamız 10:42
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Şay: paydası men zïyanı

Şay demdegende erekşe bap qajet. Aqqumandı qaynağan swmen 2-3 qaytara şayıp, oğan şay (2 staqan swğa 1 şay qasıq) salıp, üstіne qaynap turğan swdı, äwelі aqqumannıñ ½ mölşerіnde quyadı da, säl-päl qoya turadı. Sosın otqa qoyıp, buqtırıp alğannan keyіn, aqqumandı bürkep sülgіmen ne arnayı jumsaq şüberekpen 5-7 mïnwt tundıradı da, toltıra qaynağan sw quyadı. Eger şay tübіne tolıq tunsa, onıñ äzіr bolğanı dep bіlіñіz. Buqtırılğan şaydı qızdırmaydı, qaynatpaydı jäne kelesі künі şambasına şay qosıp demdemeydі. Şayğa as sodasın, küydіrіlgen qanttı qospaydı. Eger şayğa jañadan qaynatılğan swdıñ ornına turıñqırap qalğan jılı swdı quysa da dämі ketedі. Şaydı farfor nemese fayans şäynekpen demdeydі. Şaydı metal şäynekpen şığarsa, ol qusıp ketіp, xoş ïіsі men dämіn joğaltadı.

Istıq şay ağzağa zïyan

Şaydı ıstıqtay іşwge bolmaydı. Öytkenі ıstıq şay keñіrdekke, as jolı men asqazanğa kerі äser etwі mümkіn. Uzaq waqıt ıstıq şay іşw іşkі organdardı awrwğa uşıratadı. Temperatwrası 62 gradwstan joğarı şay asqazandı buzadı. Şaydıñ temperatwrası 56 gradwstan aspawğa tïіs. Şay dayındaw üşіn swdı uzaq qaynatqan durıs. Bolmasa şaydıñ fenolı, efïrlіk komponentterі qışqıldanadı, şay tunıqtığınan, dämіnіñ sapası men xoş ïіsіnen ayırıladı. Şaydı bіrneşe ret qaynatıp іşwge mülde bolmaydı. Ädette üş-tört ret qaynatqannan keyіn şay japıraqtarında paydalı zattardıñ 50 payızı, ekіnşі qaynatqanda 30 payızı qaladı. Osılayşa, onıñ quramındağı paydalı elementter bіrtіndep azayıp, bіrneşe ret qaynatqanda ondağı zïyandı zattar köbeye tüsedі.

Sonday-aq bul swsındı kіşkentay şınıayaqpen іşw kerek. Sonda şaydıñ keremet dämіn şın mänіnde sezіnwge  boladı eken.

Qanday kezde şay іşpeydі?

Şaydı köp іşetіn elder arasında jürgіzіlgen zerttewlerge süyensek, adam basına şaqqanda är qazaq jılına 1-2 kelі şay іşedі eken. Qazaqtardıñ şaydı qalay іşetіnі twralı XIX ğasırdıñ orta şenіnde japondıq zerttewşі M.Kïttar «Qazaqtar şay іşkende waqıt ta, orın da talğamaydı. Kez kelgen tamaqtan burın da, keyіn de іşe beredі» degen eken. Alayda därіgerlerdіñ keñesі boyınşa oñdı-soldı şay іşe berw densawlıqqa zïyan.

1. Aş qarınğa swıq şay іşpeydі. Sebebі ol öt pen asqazanğa zïyan. Kerіsіnşe, jılı jäne ıstıq şay boydı sergіtіp, sananı seyіltedі. Swıq şay bükіl ağzanı tіtіrkendіredі.

2. Tağamnıñ aldında şay іşpeydі. Öytkenі şay sіlekeydі qışqıldandırıp, onıñ dämіn sezwdі qïındatadı. Munday jağdayda as qorıtw qızmetіnіñ proteïndі sіñіrwі waqıtşa azayıp ketedі.

3. Tamaqtan soñ bіrden şay іşpegen jön. Іşkіñіz kelse, jartı sağat kütіñіz. Öytkenі şay quramındağı tanïn, proteïn men temіrdіñ qatqıldanwı tağam sіñіmdіlіgіn tömendete tüsedі.

4. Därіnі şaymen іşpeydі. Sebebі şay quramındağı zattar ıdırağanda payda bolatın tanïnnіñ äserіnen därі sіñіmdіlіgі tömendeydі. «Şay därіnі buzadı», — deydі ejelgі qıtay oyşıldarı.

Şaydıñ jetі türі bar


Kök şay — şay japırağınıñ kün közіne keptіrіlgen türі. Kök şaydıñ paydası köp. Ol adamdı semіrtpeydі, nesep bölw men jürek bulşıq etterіnіñ qızmetіn küşeytedі, qan qısımın tömendetedі, adam janın sergіtіp, seyіltedі.

Sarı şay — öte sïrek kezdesedі jäne şaydıñ eñ qımbat türі. Jılına 300-600 kelі ğana öndіrіledі. Bіr ğana jerde, yağnï Dwntïxw özenі ortasındağı aralda ösedі. Öte qatqıl, äserі küştі. Dayındaw täsіlіn qıtaylıqtar öte qupïya ustaydı. Adam qwatın tez arada qalpına keltіredі.

Wlwn şayı — jartılay fermenttі, aşıq tüstі. Bas pen mï jumısına küş tüskende öte jaqsı järdemdesedі.
 
Qızıl şay — (bіzşe qara şay) küştі fermenttelgen şay. Bul da kök şayğa jatadı, bіraq jïnalğannan keyіn öte joğarı temperatwrada keptіrіlgen.

Qara pwer — tım sïrek kezdesetіn sort. Jılına bіrneşe kelі etіp qana jasaydı. Bul şay kezdeysoq dayındalğan. Şay plantacïyasınan dükenderge äkelgennen keyіn, jañbır astında qalıp qoyıp, qattı dımqıldanğan. Söytіp, bіrneşe jıldar boyı qojayınnıñ qoymasında jatqan. Keyіn şaydıñ bіr qorabın alıp, dämіn körgende qojayın şalqasınan tüse jazdaptı.

Pwer —  waqıt ötken sayın bağası, qundılığı ösіp kele jatqan şaydıñ jalğız türі. Ol şaydıñ basqa şay türlerіnen äserі öte küştі.

Güldі şay — gülmen dämіn keltіrgen, jan raqatı üşіn іşedі.

http://anabol.kz/bilgenge-marzhan/1710-shay-paydasy-men-ziyany
nravïtsya:    559
Tegï: Arwlarğa keñes,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï