20 Oktyabr
00:29
Astana: 5 °C
Almatı: 8 °C
USD/KZT: 334.11
EUR/KZT: 394.65
RUB/KZT: 5.81
CNY/KZT: 50.46
Älem jañalıqtarı
20 şіlde 17:41
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Şubattıñ emdіk qasïetterі

Şubat — tüye sütіnen dayındalatın swsın. Şubattı bіr qorlandırıp aladı da, odan ärі eşqanday aşıtqısız aşıta beredі. Dästürlі qazaq qoğamında şubattı torsıqta nemese ağaş kübіde aşıtqan. Ol bіr täwlіkte öz babına keledі. Şubatqa arnalğan torsıqtı tüye moynağınan jasaydı. Şubat aşıtqannan keyіn, onı adamğa berer aldında şayqap, köpіrşіgіn jaqsılap aralastırıp usınadı. Tüye sütі, bul tülіk swdı az paydalanğandıqtan, maylı bolıp keledі. Qwatı men darwlıq qasïetі qımızdan kem emes. Qımızda 499-528 kkal bolsa, şubatta 789-991 kkal boladı. Şubat quramında may, är türlі vïtamïnder men tuzdar köp boladı. Şubattı Mañğıstaw obl. Tuşıbek bulağındağı emdew ornında ökpe awrwların emdewge paydalanğan.

Tüye sütiniñ xïmïyalıq quramı: 86,5 payızı swdan, 14,5 payızı qurğaq zattan turadı. Onıñ işinde süttiñ maylılığı — 5,0, belok — 3,6, kazeïn — 2,8, albwmïn — 0,6, globwlïn — 0,2, mïneraldı zattar — 0,9 payız. Äsirese, qos örkeşti qazaq tüyeleriniñ süti emdik qasïetimen qundı sanaladı. Arwanalardıñ sütinde maylılıq 4,9 payızdan 6 payızğa jetedi, al, belok 3,9 payızdan kem emes. Süttiñ belogı men maylılığınıñ tepe-teñdigi şubattıñ qunarın arttıradı. Amïn qışqılınıñ quramı da jetkilikti.

Tüye sütіnіn udayı paydalanğanda іşkі müşelerdіñ qızmetіn rettep, adamdı semіrtedі. Qazaq emşіlerі tüye sütіn nawqastardı emdewge qoldanadı. Jası ulğayğan qarttarğa, awrw saldarınan dene qwatı tömendegen nawqastarğa bіr mezgіl şubat іşkіzedі. Şubattı іşken soñ adam denesі balbırap terleydі, uyqısı jaqsaradı, sergïdі, bіrtіndep semіredі. Şubatqa qosa bağlan etіmen sorpalanw da jaqsı äser etedі.

Em bolatın awrwları

1.      Keñіrdekşelerdіñ sozılmalı qabınwın (jelökpe) küşälä şubatımen emdew jaqsı nätïje beredі. Ol üşіn 2-3 tal küşälänі (tügі qırılğan) tüye sütі quyılğan sabağa salıp, äbden pіsіp, jılıday orap, tün asırğan soñ, bіr keseden künіne üş ret іşedі. Osılay 2-3 ay jalğastırsa, sırqat adam sawığıp ketedі. Munı «küşälä şubat» deydі.

2.      Asqazan men іşek joldarına qara jel baylanıp, as qorıtw naşarlağanda xalıq emşіlerі şay tosabı arqılı emdeydі. Ol üşіn іşі tazalanıp jwılğan sırlı şäynekke sw quyıp, tas şay, qalampır, qara burış, tuz salıp, tezek otına şımırlatıp qaynatadı. Şäwgіmdegі därі-därmekterdіñ nіlі şıqqan kezde, ekі kesedey tüyenіñ şïkі sütіn qosıp, qayta qaynatadı. Äbden demdelgen qızıl küreñ şayğa qaymaq, sarı may kosadı da, bіr ret bіr-ekі kese іşedі. Bul emdі osılay bіr mezgіl jasaydı (jürek awrwı bar adamdar bayqap іşkenі jön).

Paydalanw mölşerі jağdayğa qaray boladı. Tüye sütіnіñ quramında may, belok, türlі vïtamïnder jäne qant bar.

bilim-all.kz
nravïtsya:    842
Tegï: Densawlıq,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï