22 Avgwst
03:48
Astana: 9 °C
Almatı: 10 °C
USD/KZT: 332.58
EUR/KZT: 390.38
RUB/KZT: 5.63
CNY/KZT: 49.85
Älem jañalıqtarı
27 mawsım 11:22
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Jaz mezgіlіnіñ densawlıqqa paydası men qanday qawpі bar?

Jaz – demalıs üşіn tamaşa kezeñ. Bіr mïnwttı bos ötkіzbey, taza awada köbіrek bolwğa, qıdırwğa talpınw kerek. Alayda, künge küyіp, swğa şomılıp, ormanda serwendep jürіp, osı mezgіlge tän qawіp-qaterler jaylı da umıtpağan jön.

Künnіñ qanday paydası bar?

Kün köñіl küydі köterіp, küyzelіstіñ aldın aladı. Öz kezegіnde, köñіl küyge jawap beretіn zattekter ïmmwndıq jüyenі küşeytedі. Wltrakülgіn säwleler ağzada jürіp jatqan köptegen processterdі – tınıs alw, zat almasw, qan aynalw men endokrïndіk jüyenіñ jumısın küşeytedі. Budan özge, kün säwlesіnіñ äserіnen ağzamız D därwmenіn öndіredі.

Qızıq derek: Kün säwlesіnіñ äserіnen sïntezdeletіn D därwmenіnіñ mölşerі mına faktorlarğa baylanıstı: säwle tolqınınıñ uzındığı men terіnіñ äwelgі pïgmenttіgіne. Kün astında tañerteñ jäne kün batarda jürgen paydalı, sonımen qatar, terі neğurlım qara torı bolsa, kün säwlesі äserіnen D därwmenі soğurlım az öndіrіledі.

D därwmenі kalcïy men fosfor mïneraldarın sіñіrwdі retteydі. A därwmenі, kalcïy jäne fosformen bіrіgіp, ağzanı swıq tïyuden, köz jäne terі awrwlarınan qorğaydı. Tіs karïesі men qızıl ïek patologïyasınıñ aldın aladı, süyekterdіñ, omırtqanıñ berіktіgіne jawap beredі, osteoporozdan qorğaydı. Alayda bul ağzanı osı därwmendermen qamdaw üşіn şıjığan künnіñ astında jata berw kerek degendі bіldіrmeydі. Ağzada D därwmenіnіñ qajettі deñgeyіn qalıpta ustap turw üşіn jaz aylarında aptasına 2-3 ret 5-15 mïnwt qol men bettі künge qızdırıp alsa jetkіlіktі.

Este saqtaytın jayt: Kün vannasın sağat 11-ge deyіn nemese sağat 16-dan keyіn qabıldağan jön. Qalğan aralıqta köleñkede otırw kerek.


Taza awa densawlıqqa barınşa paydalı bolwı üşіn ne іstew kerek?

Jaz – densawlıqtı qolğa alatın tamaşa kezeñ. Awa-rayı – jayma-şwaq, kün – uzaq, yağnï üyde otırwdıñ jönі joq.

Köbіrek jayaw jürіñіz. Eger mümkіndіk bolsa, bіr-ekі ayaldama erte tüsіp qalıp, jayaw jürіñіz. Ayağıñızdı şapşañ basıp, tereñіrek demalıñız. Osılay 10 mïnwt jürseñіz qwat-küşіñіz arta tüsedі. Nayzağay kürkіrіnen keyіn nemese jañbır sebelep turğanda serwendew öte paydalı. Munday künderі awa tazaraq boladı.

Velosïped tebіñіz. Taza awada qïmıl-qozğalıs jasaw ottegіnіñ kіrwіn jaqsartadı. Velosïped tebw ayaq bulşıq etterіn qataytadı.

Jügіrіp turıñız. Jügіrw tınıs alw jüyesі men qan aynalım jumısın retteydі, jürek qan-tamırların qataytadı, stresstіñ aldın aladı.

Jalañ ayaq jürіñіz. Şöptіñ üstіnde, qumda, tasta jalañ ayaq jürw – nüktelі massaj bolıp esepteledі. Tabandağı nüktelerdі ıntalandırw ömіrge qajettі energïyanı oyatadı.

Şomılıñız, swda jürіñіz. Taza awada sw procedwraları ağzanı şımır etedі, qan aynalımın jaqsartadı. Jüzwmen qatar swda jürwdі nemese sw oyındarın oynasañız boladı. Bul, äsіrese, jüze almaytındarğa jaqsı balama. Sw swıq bolsa da, ayağıñızdı salıp otırıñız. Osılayşa ïmmwnïtetіñіzdі jaqsartasız.

Şöbі şüygіn sayabaqqa, ormanğa kez kelgen jerge barıñız. Orman awası tınıs alwdı retteytіn, qan quramındağı gemoglobïndі köteretіn, ïmmwnïtettі nığaytatın, mï jumısın jaqsartatın zattektermen qanıqqan.



Mol därwmender – mol küş-qwat

Jaz bіzdі balğın jemіs-jïdekterіmen, kökönіsterіmen qwantadı. Olardı tağamğa qoldanw arqılı küş-qwatımızdı arttırıp, ağzanıñ jalpı jağdayın jaqsartwğa jäne därwmen jetіspewşіlіgіn tolıqtırwğa boladı.

Säbіz — bul jastıq, sulwlıq pen uzaq ğumır sürwdіñ sırı. Ol ağzada A därwmenіne aynalatın karotïnge bay bolwımen paydalı. Säbіz ben odan jasalğan salattardı ösіmdіk mayımen aralastırsañız, säbіz quramındağı karotïn jaqsı sіñіrіletіn boladı.

Şalğam därwmender men mïneraldı zattardıñ qaynar közі. Onıñ quramında S, V1, V2, V5, RR, kalïy, kalcïy, natrïy, magnïy, fosfor jäne temіr sındı därwmender bar. Bar jağınan paydalı bul kökönіs ïmmwnïtettі köterіp, qan quramındağı gemoglobïndі köteredі.

Qırıqqabat S därwmenіne bay. Onı şïkіdey jeñіz nemese bwğa pіsіrіñіz, sonda ol qundılığın joğaltpaydı.

Qulpınay swıq tïyuge qarsı jäne mïkrobqa qarsı äreket ete alatın qasïetke ïe. Onıñ quramında S, RR, V2, R därwmenderі bar, al mïkroelementterden – temіr, kalcïy, fosfor men magnïyge bay.

Büldіrgen askorbïn qışqılınıñ qaynar közі retіnde qundı. Jaña pіsken jïdektі jeseñіz jumıs іstew qabіletіñіz artıp, tözіmdі bola tüsesіz jäne jürek jumısın jaqsartadı. Şöldі basa alatın qasïetke ïe.

Mükjïdek ïnfekcïyalarmen küreswge kömektesedі jäne olardıñ qwıq qalbırşağında tüzіlwіnіñ aldın aladı.

Qara jemіstі şeten qan qısımın retteydі jäne qandağı xolesterïn mölşerіn azaytadı.

Künge küyіp qalwdan qalay qorğanw kerek?

Şıjığan kün astında uzaq waqıt jürw – künge küyіp qalw qawpіne uşıratadı. Künge qanşalıqtı küygenіñіz denedegі sırt belgіlerge baylanıstı bіlіnedі: kіşkene qızarwdan bastap, awırsınw, terіnіñ іsіnwі, küldіrew payda bolıp, dene qızwınıñ köterіlwіne deyіn.

Osınday keleñsіzdіkterdіñ aldın alw üşіn künge şıqqanda mınanı este saqtaw qajet:

- kün astında 11.00-16.00 arasında uzaq jürw qawіptіrek. Bul kezeñde kün asa qattı tüsedі.

- swdan şıqqan soñ terіnі oramalmen sürtw qajet;

- ärdayım bas kïіm kïіp jürіñіz, jïegі keñ, künqağarı bar bolsa tіptі jaqsı;

- ağza kün astında ılğaldı tez joğaltadı, terі tez qurğaydı, sondıqtan köbіrek sw іşw kerek;

- arnayı kün kosmetïkası künnen küyіp qalw qawpіn azaytadı.

Qızıq jayt: kün säwlesі köbіne aqtorı adamdarğa köbіrek terіs äser etedі jäne olar künge küyіp qalwğa köbіrek beyіm. Al qara torı jäne qara näsіldі adamdarğa bul asa qawіptі emes.

Eger terі küyіp qalğan bolsa, onda:

- kün astında jürwdі doğarw;

- terіge salqın sw quyu nemese salqın kompress jasaw;

- sw іşw;

- «Pantenol» jağılğan tañğış jasaw;

- awırsınwdı basatın därі іşwge boladı (mısalı, aspïrïn).

Este saqtaw kerek: küldіrew payda bolğan jağdayda mіndettі türde därіgerge barıñız. Küygen jerdі spïrt nemese maymen sılawğa bolmaydı!


Bastan, deneden kün ötw degen ne?

Istıq künderі deneden, bastan ıstıq ötіp, nätïjesіnde därіgerden bіr-aq şığw qawpі bar.

Qızıq jayt: ıstıq ötw tek jazdıñ ıstıq künderі ğana orın almaydı, ıstıq bölmede uzaq otırıp ta deneden ıstıq ötwі mümkіn.

Deneden ıstıq ötkennіñ mınaday belgіlerі bar:

- ıstıqtap turğanday belgі

- terі betіnіñ qızarwı

- şöl basw

- bas awrwı, bastıñ aynalwı

- dene qızwınıñ köterіlwі

- jürek aynw, qusw

- qattı asqınğan jağdayda tınıs alwdıñ qïındawı, esіnen tanw.

Kün ötіp ketwdіñ aldın alw üşіn kün ıstıqta tabïğï materïaldardan tіgіlgen kïіm kïyu, bas kïіm kïyu, jïіrek köleñkenіñ astında demalw, swdı köp іşw, köp tamaq jemew, swğa jïі tüsw sïyaqtı erejelerdі ustanw qajet.

Jedel järdem:

- köleñkede nemese salqın jerde otırw;

- qısıp turatın kïіmdі şeşw nemese bosatw;

- basıña swıq kompress qoyu;

- denenі swıq swmen sürtіp nemese ılğal matamen oraw;

- swıq sw іşw;

- ıstıqtı tüsіretіn därі іşwge boladı (Aspïrïn)

Este saqtaytın jayt: joğarı temperatwra men awanıñ ılğaldılığı, qalıñ sïntetïkalıq kïіmmen fïzïkalıq jumıs, zorığw, ağzağa sw jetіspew, toyıp tamaq jew, şıjığan ıstıqta uzaq jürw, іşіmdіk іşw – munıñ bärі ıstıq ötw qawpіn arttıradı.

Nege köbіne jaz mezgіlіnde as qorıtw qïındaydı?

Jazğı kezde іşke-qarın jumısı nege jïі buzılatınına bіrneşe sebeptі atap ötwge boladı:

- jıldıñ jılı megіlderіnde tağam önіmderіnde іşek joldarınıñ buzılwına ıqpal etetіn mïkroağzalardıñ ösіp-örkendewіne jağımdı orta qalıptasadı;

- jazda düken sörelerіnde köptegen jaña önіmder payda boladı, olardı jep körw de tamaqtanw qatelіgіne, dïetalıq salmaq tüsw, tağam önіmderіnіñ üylesіmsіzdіgіne äkelwі mümkіn;

- racïonğa jaña önіmderdі qosw allergïyalıq reakcïya twdırıp, al bul as qorıtwdıñ buzılwına äkelwі mümkіn.

Este saqtaytın jayt: swdıñ awıswı men kündelіktі tamaqtanw rejïmіnіñ awıswı, racïondağı jaña önіmder, tazalıq erejelerіn saqtamaw – munıñ bärі asqazan men іşek jumısınıñ buzılwına äkelwі mümkіn. Bіr rettіk іşw ötw men awırsınwdıñ basqa belgіlerі bolmağan jağdayda dabıl qağw älі erte.

Jürek aynw, qusw, jïі іş ötw, dene temperatwrasınıñ köterіlwі, terіde börtpe payda bolwı sırqatqa şaldığwdıñ belgіsі bolwı mümkіn, sondıqtan därіgerge körіngen jön.

Mınaday jağdaylarda därіgerge mіndettі türde körіnіñіz:

- zär tüsі özgerdі (qızıl nemese qara qan ketwdіñ belgіsі, aq nemese tüssіz büyrek awrwınıñ belgіsі)

- joğarı temperatwra – awır ïnfekcïyanıñ belgіsі

- awırsınw, qusw, іştіñ kebwі – іşek ïnfekcïyası, іşektіñ qorıtpawı nemese soqırіşek belgіsі bolwı mümkіn.

bilim-all.kz
nravïtsya:    918
Tegï: Qoğam, Densawlıq, Glavnaya,
podelïtsya:

Podelïtsya v Whatsapp

Loading...
Çïtayte tak je:

Kommentarïï